Current Affairs

ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು

8 min read · PYQ: 2022,2023,2024 · KAS · Updated 22 Aug 2026

Get free daily current affairs and job alerts on Telegram Join Free

ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (Major International Organizations)

Topiqos – KPSC/UPSC ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನ ಟಿಪ್ಪಣಿ

1. ಪರಿಚಯ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಶಾಂತಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಆರೋಗ್ಯ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. KPSC/UPSC ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ವರ್ಷ, ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು, ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ, ಪ್ರಮುಖ ವರದಿಗಳು ಇವು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.

2. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ (United Nations – UN)

ಅಂಶ	ವಿವರ
ಸ್ಥಾಪನೆ	24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1945 (UN ದಿನ)
ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ	ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ (USA)
ಸದಸ್ಯರು	193
ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು	6 (ಅರೇಬಿಕ್, ಚೀನೀ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ರಷ್ಯನ್, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್)
ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ	ಆಂಟೋನಿಯೊ ಗುಟೆರೆಸ್ (ಪೋರ್ಚುಗಲ್; 2017 ರಿಂದ)
ಚಾರ್ಟರ್ ಸಹಿ	ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ, 26 ಜೂನ್ 1945

UN ನ 6 ಪ್ರಧಾನ ಅಂಗಗಳು:

ಅಂಗ	ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ
ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ (UNGA)	ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್
ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ (UNSC)	ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ – 15 ಸದಸ್ಯರು (5 ಸ್ಥಾಯಿ + 10 ತಾತ್ಕಾಲಿಕ)
ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಂಡಳಿ (ECOSOC)	ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್
ಟ್ರಸ್ಟೀಶಿಪ್ ಮಂಡಳಿ	ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ (1994ರಿಂದ)
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (ICJ)	ಹೇಗ್ (ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್)
ಸಚಿವಾಲಯ	ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್

UNSC ಸ್ಥಾಯಿ ಸದಸ್ಯರು (P5): USA, ರಷ್ಯಾ, UK, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಚೀನಾ – ವೀಟೊ ಅಧಿಕಾರ.

3. UN ವಿಶೇಷ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು

ಸಂಸ್ಥೆ	ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ	ಸ್ಥಾಪನೆ
WHO (ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ)	ಜಿನೀವಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲೆಂಡ್	1948
UNESCO (ಶಿಕ್ಷಣ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ)	ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್	1945
UNICEF (ಮಕ್ಕಳ ನಿಧಿ)	ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್	1946
ILO (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ)	ಜಿನೀವಾ	1919
FAO (ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ)	ರೋಮ್, ಇಟಲಿ	1945
IMF (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ)	ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ D.C.	1944/1945
ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ (IBRD)	ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ D.C.	1944
IAEA (ಅಣುಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ)	ವಿಯೆನ್ನಾ, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ	1957
WMO (ಹವಾಮಾನ)	ಜಿನೀವಾ	1950
IMO (ಸಾಗರಯಾನ)	ಲಂಡನ್	1948
WIPO (ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ)	ಜಿನೀವಾ	1967
ICAO (ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ)	ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್, ಕೆನಡಾ	1944

4. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು

IMF (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ)

ಅಂಶ	ವಿವರ
ಸ್ಥಾಪನೆ	1944 ಬ್ರೆಟನ್ ವುಡ್ಸ್ ಸಮ್ಮೇಳನ (ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭ 1947)
ಸದಸ್ಯರು	190
ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ	ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ D.C.
ಪ್ರಸ್ತುತ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ	ಕ್ರಿಸ್ಟಲಿನಾ ಜಾರ್ಜಿಯೆವಾ (ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ)
ಪ್ರಮುಖ ವರದಿ	ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ಔಟ್‌ಲುಕ್ (WEO)
ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯ	SDR (Special Drawing Rights)

ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಗುಂಪು (World Bank Group)

ಅಂಶ	ವಿವರ
ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ	ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ D.C.
5 ಸಂಸ್ಥೆಗಳು	IBRD, IDA, IFC, MIGA, ICSID
ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಧ್ಯಕ್ಷ	ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದವರು)
ಪ್ರಮುಖ ವರದಿ	ವಿಶ್ವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ, Ease of Doing Business (ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು)

WTO (ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ)

ಅಂಶ	ವಿವರ
ಸ್ಥಾಪನೆ	1 ಜನವರಿ 1995 (GATT ಬದಲಿಗೆ)
ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ	ಜಿನೀವಾ
ಸದಸ್ಯರು	164+
ಪ್ರಸ್ತುತ DG	ಎನ್‌ಗೊಜಿ ಒಕೊಂಜೊ-ಇವೀಲಾ (ನೈಜೀರಿಯಾ – ಮೊದಲ ಆಫ್ರಿಕನ್/ಮಹಿಳಾ)
ಪ್ರಮುಖ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ	ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟ್ ಸೆಟಲ್‌ಮೆಂಟ್ ಬಾಡಿ (DSB)

5. BRICS ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಗುಂಪುಗಳು

BRICS

ಅಂಶ	ವಿವರ
ಸದಸ್ಯರು	ಬ್ರೆಜಿಲ್, ರಷ್ಯಾ, ಭಾರತ, ಚೀನಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ (2010 ರಿಂದ)
ವಿಸ್ತರಣೆ	ಜನವರಿ 2024ರಿಂದ ಈಜಿಪ್ಟ್, ಇರಾನ್, UAE, ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ ಸೇರ್ಪಡೆ
ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ (NDB)	ಶಾಂಘೈ, ಚೀನಾ
ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ	ಆವರ್ತಕ (ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಒಂದು ಸದಸ್ಯ)

ನ್ಯೂ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (NDB): 2014 (ಫೋರ್ಟಲೆಜಾ ಶೃಂಗಸಭೆ); ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಶಾಂಘೈ.

G20

ಅಂಶ	ವಿವರ
ಸ್ಥಾಪನೆ	1999 (ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ)
ಸದಸ್ಯರು	19 ದೇಶಗಳು + EU + AU (2023ರಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಸೇರ್ಪಡೆ)
ಭಾರತದ G20 ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ	2023 (ನವದೆಹಲಿ ಶೃಂಗಸಭೆ)
ಭಾರತ ಘೋಷಣಾ ವಾಕ್ಯ	"ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಂ – ಒಂದು ಭೂಮಿ, ಒಂದು ಕುಟುಂಬ, ಒಂದು ಭವಿಷ್ಯ"

G7 (ಹಿಂದೆ G8)

ಸದಸ್ಯರು	ಟಿಪ್ಪಣಿ
USA, UK, ಜರ್ಮನಿ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಇಟಲಿ, ಜಪಾನ್, ಕೆನಡಾ + EU	ರಷ್ಯಾ 2014ರಲ್ಲಿ ಅಮಾನತ್ತು

SAARC (ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯನ್ ಸಂಘ)

ಅಂಶ	ವಿವರ
ಸ್ಥಾಪನೆ	1985, ಢಾಕಾ
ಸದಸ್ಯರು	ಭಾರತ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ನೇಪಾಳ, ಭೂತಾನ್, ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್, ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ (8)
ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ	ಕಠ್ಮಂಡು, ನೇಪಾಳ

ASEAN

ಅಂಶ	ವಿವರ
ಸ್ಥಾಪನೆ	1967 ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್
ಸದಸ್ಯರು	10 (ಇಂಡೊನೇಷ್ಯಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಮಲೇಷಿಯಾ, ಸಿಂಗಾಪುರ್, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್, ಬ್ರೂನೈ, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಲಾವೋಸ್, ಮಯನ್ಮಾರ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ)
ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ	ಜಕಾರ್ತಾ, ಇಂಡೊನೇಷ್ಯಾ

6. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು

ಸಂಸ್ಥೆ	ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ	ವಿವರ
NATO	ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ	1949; ಸೈನಿಕ ಒಕ್ಕೂಟ
OPEC	ವಿಯೆನ್ನಾ, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ	1960; ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ರಫ್ತು ದೇಶಗಳು
ADB (ಏಷ್ಯನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್)	ಮನಿಲಾ, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್	1966
AIIB	ಬೀಜಿಂಗ್, ಚೀನಾ	2016
ICC (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯ)	ಹೇಗ್, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್	2002; ರೋಮ್ ಶಾಸನ
ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್	ಲಂಡನ್	56 ಸದಸ್ಯರು
SCO (ಶಾಂಘೈ ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆ)	ಬೀಜಿಂಗ್	2001; ಭಾರತ 2017ರಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ
ICRC	ಜಿನೀವಾ	ಮಾನವೀಯ ಸಹಾಯ
INTERPOL	ಲಿಯಾನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್	1923; ಅಪರಾಧ ಸಹಕಾರ

7. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು

ಸಂಸ್ಥೆ	ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ
UN	ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ (1945)
UNSC	ಸ್ಥಾಯಿ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಬಯಸಿದೆ
WTO	ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ (1995)
BRICS	ಸ್ಥಾಪಕ (2010ರಿಂದ)
G20	2023 ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ
SCO	2017 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯತ್ವ
SAARC	ಸ್ಥಾಪಕ (1985)
ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್	ಸದಸ್ಯ (1947 ರಿಂದ)

8. ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು

BRICS ವಿಸ್ತರಣೆ (2024): ಈಜಿಪ್ಟ್, ಇರಾನ್, UAE, ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ ಸೇರ್ಪಡೆ
African Union (AU) G20 ಶಾಶ್ವತ ಸದಸ್ಯ (2023 ನವದೆಹಲಿ ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ)
ಭಾರತ-ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ-ಯುರೋಪ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಕಾರಿಡಾರ್ (IMEC) ಘೋಷಣೆ – 2023

9. ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs)

1. ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಯಾವಾಗ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು?

(ಎ) 1919
(ಬಿ) 1939
(ಸಿ) 1945
(ಡಿ) 1950

ಉತ್ತರ: (ಸಿ) — 24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1945.

2. WTO ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಎಲ್ಲಿದೆ?

(ಎ) ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್
(ಬಿ) ಜಿನೀವಾ
(ಸಿ) ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್
(ಡಿ) ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್

ಉತ್ತರ: (ಬಿ) — ಜಿನೀವಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲೆಂಡ್; 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭ.

3. BRICS ಗುಂಪಿನ NDB ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಎಲ್ಲಿದೆ?

(ಎ) ಮಾಸ್ಕೊ
(ಬಿ) ಶಾಂಘೈ
(ಸಿ) ನವದೆಹಲಿ
(ಡಿ) ಜೊಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್

ಉತ್ತರ: (ಬಿ) — ಶಾಂಘೈ, ಚೀನಾ; 2014 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ.

4. UNSC ಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟು?

(ಎ) 4
(ಬಿ) 5
(ಸಿ) 10
(ಡಿ) 15

ಉತ್ತರ: (ಬಿ) — 5 ಸ್ಥಾಯಿ (USA, UK, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ರಷ್ಯಾ, ಚೀನಾ) + 10 ತಾತ್ಕಾಲಿಕ = 15.

5. G20 ನ 2023 ಶೃಂಗಸಭೆಯನ್ನು ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿದ ದೇಶ ಯಾವುದು?

(ಎ) ಇಂಡೊನೇಷ್ಯಾ
(ಬಿ) ಬ್ರೆಜಿಲ್
(ಸಿ) ಭಾರತ
(ಡಿ) ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ

ಉತ್ತರ: (ಸಿ) — ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 ರಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ; AU ಸೇರ್ಪಡೆಯ ಶೃಂಗಸಭೆ.

6. SAARC ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಎಲ್ಲಿದೆ?

(ಎ) ಢಾಕಾ
(ಬಿ) ಕೊಲಂಬೊ
(ಸಿ) ಕಠ್ಮಂಡು
(ಡಿ) ನವದೆಹಲಿ

ಉತ್ತರ: (ಸಿ) — ಕಠ್ಮಂಡು, ನೇಪಾಳ; 1985 ರಲ್ಲಿ ಢಾಕಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ.

Back to all notes