ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು (Major National Awards)
Topiqos – KPSC/UPSC ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನ ಟಿಪ್ಪಣಿ
1. ಪರಿಚಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣಿ
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ 18ನೇ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಪದವಿ (Title) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
| ಶ್ರೇಣಿ | ಪ್ರಶಸ್ತಿ |
|---|---|
| 1 | ಭಾರತ ರತ್ನ |
| 2 | ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ |
| 3 | ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ |
| 4 | ಪದ್ಮ ಶ್ರೀ |
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ದಿನ (ಜನವರಿ 26) ಘೋಷಿಸಿ, ಮಾರ್ಚ್/ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
2. ಭಾರತ ರತ್ನ
ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ, ಕ್ರೀಡೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ.
| ಅಂಶ | ವಿವರ |
|---|---|
| ಪ್ರಾರಂಭ | 1954 |
| ಪದಕ | ಪೀಪಲ್ ಎಲೆಯ ಆಕಾರ (ಪೀಪುಳ) |
| ಸೂತ್ರ | ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಗರಿಷ್ಠ 3 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ |
| ಶಿಫಾರಸು | ಪ್ರಧಾನಿ – ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗೆ |
| ವಿಶೇಷ | ನಗದು ಬಹುಮಾನ ಇಲ್ಲ |
ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತ ರತ್ನ ಪುರಸ್ಕೃತರು (ಆಯ್ದವರು):
| ವರ್ಷ | ವ್ಯಕ್ತಿ | ಕ್ಷೇತ್ರ |
|---|---|---|
| 1954 | ಡಾ. ಸಿ.ವಿ. ರಾಮನ್ | ವಿಜ್ಞಾನ |
| 1954 | ಡಾ. ಎಸ್. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ | ಶಿಕ್ಷಣ, ರಾಜನೀತಿ |
| 1988 | ಎಂ.ಜಿ. ರಾಮಚಂದ್ರನ್ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ |
| 1990 | ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ (ಮರಣೋತ್ತರ) | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ |
| 1997 | ಡಾ. ಎ.ಪಿ.ಜೆ. ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ | ವಿಜ್ಞಾನ |
| 2014 | ಸಿ.ಎನ್.ಆರ್. ರಾವ್ | ವಿಜ್ಞಾನ (ಕರ್ನಾಟಕ) |
| 2014 | ಸಚಿನ್ ತೆಂಡುಲ್ಕರ್ | ಕ್ರೀಡೆ |
| 2019 | ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ |
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಬಂಧಿತ: ಡಾ. ಸಿ.ವಿ. ರಾಮನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೊ. ಸಿ.ಎನ್.ಆರ್. ರಾವ್ – ಇಬ್ಬರೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದವರು.
ಗಮನಿಸಿ: ಇತ್ತೀಚಿನ ಭಾರತ ರತ್ನ ಪುರಸ್ಕೃತರಿಗಾಗಿ PIB ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.
3. ಪದ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಪ್ರಾರಂಭ: 1954. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದಂದು ಘೋಷಣೆ.
| ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ | ಅಸಾಧಾರಣ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವೆ |
| ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ | ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವೆ |
| ಪದ್ಮ ಶ್ರೀ | ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವೆ |
ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗತಿಗಳು:
- ಸ್ವತಃ ಶಿಫಾರಸು (Self-nomination) ಇರಬಹುದು
- ಆನ್ಲೈನ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಸಾಧ್ಯ – padmaawards.gov.in
- ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 120 ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಒಳಗೆ ಸೀಮಿತ
- 1978-79 ಮತ್ತು 1993-97 ರಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತ್ತು
4. ಶೌರ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು (Gallantry Awards)
| ಶ್ರೇಣಿ | ಯುದ್ಧಕಾಲ | ಶಾಂತಿ ಕಾಲ |
|---|---|---|
| I | ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ (PVC) | ಅಶೋಕ ಚಕ್ರ |
| II | ಮಹಾ ವೀರ ಚಕ್ರ (MVC) | ಕೀರ್ತಿ ಚಕ್ರ |
| III | ವೀರ ಚಕ್ರ (VrC) | ಶೌರ್ಯ ಚಕ್ರ |
ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗತಿಗಳು:
- ಪ್ರಾರಂಭ: 1950 (ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ)
- ಘೋಷಣೆ: ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನದಂದು
- ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ: ಶ್ರೀಮತಿ ಸಾವಿತ್ರಿ ಬಾಯಿ ಖಾನೊಲ್ಕರ್
- ಮೊದಲ ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ: ಮೇಜರ್ ಸೋಮನಾಥ ಶರ್ಮಾ (ಮರಣೋತ್ತರ, 1947)
ಇತರ ಸೇವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು:
- ಸೇನಾ ಮೆಡಲ್, ನೌ ಸೇನಾ ಮೆಡಲ್, ವಾಯು ಸೇನಾ ಮೆಡಲ್
- ಪರಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವಾ ಮೆಡಲ್ (PVSM)
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಬಂಧಿತ:
- ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಕೆ.ಎಂ. ಕಾರಿಯಪ್ಪ ಮತ್ತು ಜನರಲ್ ಕೆ.ಎಸ್. ತಿಮ್ಮಯ್ಯ ಕೊಡಗಿನವರು.
5. ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ (ಸಾಹು ಜೈನ್ ಪರಿವಾರ).
| ಅಂಶ | ವಿವರ |
|---|---|
| ಪ್ರಾರಂಭ | 1965 (ಮೊದಲ ಪುರಸ್ಕೃತ: ಜಿ. ಶಂಕರ ಕುರುಪ್ – ಮಲಯಾಳಂ) |
| ನಗದು ಬಹುಮಾನ | ₹11 ಲಕ್ಷ |
| ಪ್ರತೀಕ | ವಾಗ್ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ ಪ್ರತಿಮೆ |
| ಭಾಷೆಗಳು | ಸಂವಿಧಾನದ 8ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ ಭಾಷೆಗಳು + ಇಂಗ್ಲಿಷ್ |
ಕನ್ನಡ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪುರಸ್ಕೃತರು (8 – ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ):
| ಕ್ರ.ಸಂ | ವರ್ಷ | ಸಾಹಿತಿ |
|---|---|---|
| 1 | 1967 | ಕುವೆಂಪು |
| 2 | 1973 | ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ |
| 3 | 1977 | ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ |
| 4 | 1983 | ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ |
| 5 | 1990 | ವಿ.ಕೃ. ಗೋಕಾಕ್ |
| 6 | 1994 | ಯು.ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿ |
| 7 | 1998 | ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ |
| 8 | 2010 | ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ |
ಗಮನಿಸಿ: ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕನ್ನಡ 8 ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ – ಇದು ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ.
6. ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
| ಅಂಶ | ವಿವರ |
|---|---|
| ಪ್ರಾರಂಭ | 1954 |
| ನೀಡುವವರು | ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ದೆಹಲಿ |
| ನಗದು | ₹1 ಲಕ್ಷ |
| ಭಾಷೆಗಳು | 24 (22 ಸಂವಿಧಾನ ಅನುಸೂಚಿತ + ಇಂಗ್ಲಿಷ್ + ರಾಜಸ್ಥಾನಿ) |
7. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
| ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಕ್ಷೇತ್ರ / ವಿವರ |
|---|---|
| ಗಾಂಧಿ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಸಮಾಜ ಪರಿವರ್ತನೆ, ಶಾಂತಿ – ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯ |
| ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ – ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ |
| ದಾದಾ ಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಚಲನಚಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (1969ರಿಂದ) |
| ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಸಂಗೀತ, ನಾಟಕ, ನೃತ್ಯ |
| ಲಲಿತ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಗಳು |
8. ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
| ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ವಿವರ |
|---|---|
| ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ | ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |
| ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ (ನವೆಂಬರ್ 1) |
| ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |
| ನೃಪತುಂಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ನಿಂದ |
| ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ |
ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ ಪುರಸ್ಕೃತರು (ಆಯ್ದವರು): ಕುವೆಂಪು, ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್, ಸರ್. ಎಂ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ, ಜಿ. ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯಿಲಿ, ಪುನೀತ್ ರಾಜಕುಮಾರ್ ಇತ್ಯಾದಿ.
9. ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs)
(ಬಿ) ಪೀಪಲ್ ಎಲೆ
(ಸಿ) ಕಮಲ
(ಡಿ) ಚಕ್ರ
(ಬಿ) ಮಹಾ ವೀರ ಚಕ್ರ
(ಸಿ) ಅಶೋಕ ಚಕ್ರ
(ಡಿ) ಕೀರ್ತಿ ಚಕ್ರ
(ಬಿ) ಕುವೆಂಪು
(ಸಿ) ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ
(ಡಿ) ಮಾಸ್ತಿ
(ಬಿ) 7
(ಸಿ) 8
(ಡಿ) 9
(ಬಿ) ದಾದಾ ಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ
(ಸಿ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
(ಡಿ) ಸ್ವರ್ಣ ಕಮಲ
(ಬಿ) 3
(ಸಿ) 5
(ಡಿ) 10