ಚಂಡೀಗಢ ಮತ್ತು ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ ಹವೇಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಬಿಡಿಸಿ ಆಧಾರಿತ ಡಿಬಿಟಿ ಚಾಲನೆ

Topiqos – ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನ (Current Affairs)

1. ಸಾರಾಂಶ

ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಪರಿಚಯಿಸಿರುವ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿ (CBDC) ಅಥವಾ ಇ-ರೂಪಾಯಿ (e-Rupee) ಬಳಸಿ ನೇರ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆ (DBT) ಮಾಡುವ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಚಂಡೀಗಢ ಹಾಗೂ ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ ಹವೇಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ, ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತಲುಪಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

2. ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸಿಬಿಡಿಸಿ (CBDC) ಮೂಲಕ ನೇರ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆ (DBT) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.
• ಚಂಡೀಗಢ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾದ ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ ಹವೇಲಿ ಮತ್ತು ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯುಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ (Pilot project) ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಇ-ರೂಪಾಯಿ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಹಾವಳಿ ತಪ್ಪಲಿದ್ದು, ಆರ್ಥಿಕ ಸೋರಿಕೆ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಹಣವನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮೆಬಿಲಿಟಿ (Programmability) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

3. ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ 2022 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮತ್ತು ಸಗಟು ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸಿಬಿಡಿಸಿ (e-₹) ಯನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಸಿಬಿಡಿಸಿ ಎಂದರೆ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೊರತರುವ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪವಾಗಿದೆ.

ಡಿಬಿಟಿ (Direct Benefit Transfer) ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವನ್ನು ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಜಮೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಸಿಬಿಡಿಸಿಯನ್ನು ಡಿಬಿಟಿ ಜೊತೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವುದರಿಂದ ಹಣಕಾಸು ಸೇರ್ಪಡೆ (Financial Inclusion) ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಲಿದೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ರಹಿತ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಗಲಿದೆ.

4. ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿ

KPSC/KAS ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ (Indian Economy), ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಬಿಡಿಸಿ, ಇ-ರೂಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಡಿಬಿಟಿ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಬರಬಹುದು. ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಬಂಧಗಳಿಗೂ ಈ ವಿಷಯ ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯುಕ್ತ.

5. ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs)

6. ಆಕರ

• India-Schemes: https://news.google.com/rss/articles/CBMijAFBVV95cUxOd0E1UmMtT21OVGNhMkx6TUcyU19NUjA2VTBCSW4yVEhoTzVRZW5hQWJaVVpLakE2eUliVUJKS19LczcyZ0pFQzlPOG9GUXFSUTFXVHhha2FBZXVGSl9YYjJJNFJ2eDhDZkxxeFFtdWxnR1pxQUNTRUJiZXZUWENwOUY1ZWVrR2VjLVVMLQ?oc=5