ಚಂದ್ರಯಾನ-3: ವಿಕ್ರಮ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ ಚಂದ್ರನ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವದ ಬಳಿ ಯಶಸ್ವಿ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್

Topiqos – ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನ (Current Affairs)

1. ಸಾರಾಂಶ

ಆಗಸ್ಟ್ 23, 2023 ರಂದು ಸಂಜೆ 6:04 ಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ (ISRO) ಚಂದ್ರಯಾನ-3 ಮಿಷನ್‌ನ ವಿಕ್ರಮ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ ಚಂದ್ರನ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಮಾಡಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಭಾರತವು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಸಾಫ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಾಡಿದ ವಿಶ್ವದ 4ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು (USA, USSR, China ನಂತರ) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವದ ಬಳಿ ಇಳಿದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ದಾಖಲಾಯಿತು. ಇಳಿದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ "ಶಿವಶಕ್ತಿ ಪಾಯಿಂಟ್" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.

2. ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ದಿನಾಂಕ: ಉಡಾವಣೆ – ಜುಲೈ 14, 2023; ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ – ಆಗಸ್ಟ್ 23, 2023
• ಸ್ಥಳ / ಸಂಸ್ಥೆ: ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರ (SDSC-SHAR), ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾ; ಇಸ್ರೋ (ISRO)
• ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನ: LVM3-M4 (ಹಿಂದೆ GSLV Mk III)
• ಘಟಕಗಳು: ಪ್ರೊಪಲ್ಷನ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್, ವಿಕ್ರಮ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್, ಪ್ರಜ್ಞಾನ್ ರೋವರ್
• ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಸ್ಥಳ: ಚಂದ್ರನ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವದ ಬಳಿ (ಸುಮಾರು 69° ದಕ್ಷಿಣ ಅಕ್ಷಾಂಶ) – "ಶಿವಶಕ್ತಿ ಪಾಯಿಂಟ್"
• ಇಸ್ರೋ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಎಸ್. ಸೋಮನಾಥ್ (S. Somanath)
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದಿನ: ಆಗಸ್ಟ್ 23 – "National Space Day" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ

3. ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಚಂದ್ರಯಾನ-1 (2008) ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ನೀರಿನ ಅಣುಗಳ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಚಂದ್ರಯಾನ-2 (2019) ರ ವಿಕ್ರಮ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾಯಿತು – ಆದರೆ ಆರ್ಬಿಟರ್ ಈಗಲೂ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನಡೆಯ ನಂತರ ವಿನ್ಯಾಸ ಸುಧಾರಿಸಿದ ಚಂದ್ರಯಾನ-3 ಕೇವಲ ರೂ. 615 ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುಮಾರು) ಸಿದ್ಧಗೊಂಡಿತು. ಪ್ರಜ್ಞಾನ್ ರೋವರ್ ಚಂದ್ರನ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಗಂಧಕ (Sulphur), ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತಿತರ ಧಾತುಗಳ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು.

4. ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿ

KPSC/KAS/UPSC ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನ (LVM3), ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ದಿನಾಂಕ, ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರು (ಶಿವಶಕ್ತಿ ಪಾಯಿಂಟ್), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದಿನ (ಆಗಸ್ಟ್ 23), ಮತ್ತು ರೋವರ್‌ನ ಹೆಸರು (ಪ್ರಜ್ಞಾನ್) ಮತ್ತು ಇಸ್ರೋ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಹೆಸರು ಮುಂತಾದವು ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ "ಭಾರತದ ಚಂದ್ರ ಪರಿಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಗತಿ" ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬರಬಹುದು.

5. ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs)