ಸಂಜಯ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ – ಆರ್‌ಬಿಐನ 26ನೇ ಗವರ್ನರ್

Topiqos – ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನ (Current Affairs)

1. ಸಾರಾಂಶ

ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 2024 ರಂದು ಸಂಜಯ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ (Sanjay Malhotra) ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ (RBI) 26ನೇ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಶಕ್ತಿಕಾಂತ ದಾಸ್ (Shaktikanta Das) ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು. 1990 ರ ಬ್ಯಾಚ್‌ನ ರಾಜಸ್ಥಾನ ಕೇಡರ್ IAS ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಅವರು RBI ಗೆ ಸೇರುವ ಮೊದಲು ಕೇಂದ್ರ ಕಂದಾಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ (Revenue Secretary) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

2. ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ದಿನಾಂಕ: ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು – ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 2024
• ಸಂಸ್ಥೆ: ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI), ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ – ಮುಂಬೈ
• ಗವರ್ನರ್ ಸ್ಥಾನ: 26ನೇ ಗವರ್ನರ್ (ಶಕ್ತಿಕಾಂತ ದಾಸ್ ಅವರ ನಂತರ)
• ಅವಧಿ: 3 ವರ್ಷಗಳು
• ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, IIT ಕಾನ್ಪುರ; ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಾಲಿಸಿ, ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, USA
• ಸೇವಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ: 1990 ಬ್ಯಾಚ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಕೇಡರ್ IAS; RBI ಗವರ್ನರ್ ಆಗುವ ಮೊದಲು ಕೇಂದ್ರ ಕಂದಾಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ (Revenue Secretary)
• ಆರ್‌ಬಿಐ ಸ್ಥಾಪನೆ: ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 1935 (RBI Act, 1934)

3. ಹಿನ್ನೆಲೆ

RBI ಗವರ್ನರ್ ಅನ್ನು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ನೇಮಕಾತಿ ಸಮಿತಿ (ACC) ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ. ಶಕ್ತಿಕಾಂತ ದಾಸ್ (2018–2024) ಡಿಸೆಂಬರ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ಅವಧಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು – ಇವರು ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಸಂಜಯ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು GST ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲ ಗವರ್ನರ್ – Sir Osborne Smith (1935).

4. ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿ

ಪ್ರಶ್ನೆ ಬರಬಹುದು: ಪ್ರಸ್ತುತ RBI ಗವರ್ನರ್ ಯಾರು (ಸಂಜಯ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ), ಎಷ್ಟನೇ ಗವರ್ನರ್ (26ನೇ), ಹಿಂದಿನ ಗವರ್ನರ್ (ಶಕ್ತಿಕಾಂತ ದಾಸ್), RBI ಸ್ಥಾಪನಾ ವರ್ಷ (1935), ಮತ್ತು ಗವರ್ನರ್ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ (3 ವರ್ಷ). ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ "RBI ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಮತ್ತು ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿ ಸಮಿತಿ (MPC) ಪಾತ್ರ" ಪ್ರಶ್ನೆ ಬರಬಹುದು.

5. ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs)