ಆರ್‌ಬಿಐ ರೆಪೊ ದರ ಕಡಿತ – ಫೆಬ್ರವರಿ 2025

Topiqos – ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನ (Current Affairs)

1. ಸಾರಾಂಶ

ಫೆಬ್ರವರಿ 7, 2025 ರಂದು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ (RBI) ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿ ಸಮಿತಿ (Monetary Policy Committee – MPC) ರೆಪೊ ದರವನ್ನು 25 ಬೇಸಿಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್ (0.25%) ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ 6.50% ರಿಂದ 6.25% ಗೆ ಇಳಿಸಿತು. ಇದು ಸುಮಾರು 5 ವರ್ಷಗಳ (ಮೇ 2020 ರ ನಂತರ) ನಂತರದ ಮೊದಲ ದರ ಕಡಿತ; ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ಗವರ್ನರ್ ಸಂಜಯ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಮೊದಲ MPC ಸಭೆ.

2. ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ದಿನಾಂಕ: ಫೆಬ್ರವರಿ 5–7, 2025 (MPC ಸಭೆ); ಘೋಷಣೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 7, 2025
• ಸಂಸ್ಥೆ: ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI), ಮುಂಬೈ
• ಹೊಸ ರೆಪೊ ದರ: 6.25% (ಹಿಂದೆ 6.50%)
• ಇಳಿಕೆ: 25 ಬೇಸಿಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್ (bps)
• ಇತರೆ ದರಗಳು: SDF ದರ 6.00%; MSF ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ದರ 6.50%
• ನೀತಿ ನಿಲುವು: "Neutral" (ತಟಸ್ಥ)
• MPC ಸಂಯೋಜನೆ: ಒಟ್ಟು 6 ಸದಸ್ಯರು (3 RBI, 3 ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಿತ); ಅಧ್ಯಕ್ಷರು – RBI ಗವರ್ನರ್ (ಸಂಜಯ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ)

3. ಹಿನ್ನೆಲೆ

ರೆಪೊ ದರ ಎಂಬುದು RBI ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಾಲ ನೀಡುವಾಗ ವಿಧಿಸುವ ಬಡ್ಡಿದರ. ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು 2016 ರಲ್ಲಿ RBI ಕಾಯ್ದೆಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು – ಇದು ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು 4% (± 2%) ಒಳಗೆ ಇಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೋವಿಡ್ ನಂತರ ಹಣದುಬ್ಬರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮೇ 2022 ರಿಂದ ದರವನ್ನು 250 bps ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 ರಿಂದ ಇದನ್ನು 6.50% ಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರ ಸ್ಥಿರೀಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಡಿತ.

4. ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿ

KPSC/UPSC ಗೆ ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ – ಪ್ರಸ್ತುತ ರೆಪೊ ದರ (6.25%), MPC ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ (6), ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿ (4% ± 2%), ಮತ್ತು ಕಡಿತದ ವರ್ಷ (ಫೆಬ್ರವರಿ 2025 – 5 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರದ ಮೊದಲನೆಯದು) – ಎಲ್ಲವೂ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು. ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ "ರೆಪೊ, ರಿವರ್ಸ್ ರೆಪೊ, SDF, MSF ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ" ಎಂಬ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬರಬಹುದು.

5. ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs)