ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು
Get free daily current affairs and job alerts on Telegram
Join Free
ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು (Major Central Government Schemes)
Topiqos – KPSC/UPSC ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನ ಟಿಪ್ಪಣಿ
1. ಪರಿಚಯ ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಣ
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ, ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ವಸತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು (Flagship Schemes) ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇವು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ:
| ವರ್ಗ | ವಿವರಣೆ | ಉದಾಹರಣೆ |
|---|---|---|
| ಕೇಂದ್ರ ವಲಯದ ಯೋಜನೆ (Central Sector Scheme) | 100% ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹಣಕಾಸು | PM-KISAN |
| ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆ (Centrally Sponsored Scheme - CSS) | ಕೇಂದ್ರ + ರಾಜ್ಯ ಹಣಕಾಸು ಹಂಚಿಕೆ | PMAY, MGNREGA |
ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಾರಂಭ ವರ್ಷ, ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
2. ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ಯೋಜನೆಗಳು
| ಯೋಜನೆ | ಪ್ರಾರಂಭ | ಸಚಿವಾಲಯ | ಉದ್ದೇಶ |
|---|---|---|---|
| ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ – PM-JAY (Pradhan Mantri Jan Arogya Yojana) | 2018 | ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯ | ಪ್ರತಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕ ₹5 ಲಕ್ಷ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ |
| ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಆರೋಗ್ಯ ಮಂದಿರ (Health & Wellness Centres) | 2018 | ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ | ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ವಿಸ್ತರಣೆ |
| ಜನನಿ ಸುರಕ್ಷಾ ಯೋಜನೆ (JSY) | 2005 | ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ | ಸಂಸ್ಥಾಗತ ಪ್ರಸೂತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು |
| ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮಾತೃ ವಂದನಾ ಯೋಜನೆ (PMMVY) | 2017 | ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ | ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನಗದು ನೆರವು |
| ಮಿಷನ್ ಇಂದ್ರಧನುಷ್ (Mission Indradhanush) | 2014 | ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ | ಸಮಗ್ರ ಲಸಿಕಾಕರಣ |
PM-JAY ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:
- ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮಾ ಯೋಜನೆ.
- SECC 2011 ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ.
- 70+ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
3. ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ
| ಯೋಜನೆ | ಪ್ರಾರಂಭ | ವಿವರ |
|---|---|---|
| ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಆವಾಸ್ ಯೋಜನೆ – ಗ್ರಾಮೀಣ (PMAY-G) | 2016 | 2024ರೊಳಗೆ "ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವಸತಿ" ಗುರಿ; ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ |
| PMAY – ನಗರ (PMAY-U) | 2015 | EWS/LIG/MIG ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ವಸತಿ |
| ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ್ ಮಿಷನ್ (SBM) | 2014 | ಬಯಲು ಶೌಚ ಮುಕ್ತ (ODF) ಭಾರತ |
| ಅಟಲ್ ಮಿಷನ್ ಫಾರ್ ರಿಜುವೆನೇಶನ್ (AMRUT) | 2015 | ನಗರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ |
| ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟೀಸ್ ಮಿಷನ್ | 2015 | 100 ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ |
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಬೆಳಗಾವಿ, ದಾವಣಗೆರೆ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ, ಮಂಗಳೂರು, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ತುಮಕೂರು ಸೇರಿವೆ.
4. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಯೋಜನೆಗಳು
| ಯೋಜನೆ | ಪ್ರಾರಂಭ | ವಿವರ |
|---|---|---|
| PM-KISAN | 2019 | ಭೂ ಹಿಡುವಳಿ ರೈತರಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ₹6,000 (3 ಕಂತು) |
| PM ಫಸಲ್ ಬಿಮಾ ಯೋಜನೆ (PMFBY) | 2016 | ಬೆಳೆ ವಿಮೆ |
| ಸಾಯಿಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಕಾರ್ಡ್ (Soil Health Card) | 2015 | ಪ್ರತಿ ರೈತನಿಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಚೀಟಿ |
| MGNREGA | 2005/2006 | ಗ್ರಾಮೀಣ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ 100 ದಿನಗಳ ಖಚಿತ ಕೂಲಿ |
| ದೀನ್ ದಯಾಳ್ ಅಂತ್ಯೋದಯ ಯೋಜನೆ (DAY-NRLM) | 2011 | ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ |
| PM ಕಿಸಾನ್ ಮಾನ್-ಧನ್ ಯೋಜನೆ | 2019 | ಸಣ್ಣ/ಅತಿ ಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೆ ಪಿಂಚಣಿ |
PM-KISAN ವಿಶೇಷ ಸೂಚನೆ: ಇದು 100% ಕೇಂದ್ರ ವಲಯ ಯೋಜನೆ (Central Sector Scheme) ಆಗಿದೆ.
5. ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಸಂಬಂಧಿತ
| ಯೋಜನೆ | ಪ್ರಾರಂಭ | ಗುರಿ |
|---|---|---|
| ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಉಜ್ವಲ ಯೋಜನೆ (PMUY) | 2016 | BPL ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉಚಿತ LPG ಸಂಪರ್ಕ |
| ಬೇಟಿ ಬಚಾವೋ ಬೇಟಿ ಪಡಾವೋ (BBBP) | 2015 | ಲಿಂಗಾನುಪಾತ ಸುಧಾರಣೆ, ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ |
| ಸುಕನ್ಯಾ ಸಮೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ (SSY) | 2015 | ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆ |
| ಜಲ ಜೀವನ ಮಿಷನ್ (JJM) | 2019 | 2024ರೊಳಗೆ ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮನೆಗೆ ನಳ ನೀರು (ಹರ್ ಘರ್ ಜಲ್) |
| ಸೌಭಾಗ್ಯ ಯೋಜನೆ | 2017 | ಎಲ್ಲಾ ಮನೆಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ |
6. ಆರ್ಥಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ
| ಯೋಜನೆ | ಪ್ರಾರಂಭ | ವಿವರ |
|---|---|---|
| ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜನ ಧನ್ ಯೋಜನೆ (PMJDY) | 2014 | ಶೂನ್ಯ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ |
| ಮುದ್ರಾ ಯೋಜನೆ (PMMY) | 2015 | ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಸಾಲ (ಶಿಶು/ಕಿಶೋರ್/ತರುಣ್) |
| ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್-ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ | 2016 | SC/ST/ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಸಾಲ |
| ಅಟಲ್ ಪಿಂಚಣಿ ಯೋಜನೆ (APY) | 2015 | ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದವರಿಗೆ ಪಿಂಚಣಿ |
| PM ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಯೋಜನೆ | 2023 | ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ |
7. ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ
| ಯೋಜನೆ | ಪ್ರಾರಂಭ | ವಿವರ |
|---|---|---|
| ಸಮಗ್ರ ಶಿಕ್ಷಾ ಅಭಿಯಾನ | 2018 | SSA + RMSA + TE ವಿಲೀನ |
| ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ (PM SHRI Schools) | 2022 | ಮಾದರಿ ಶಾಲೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ |
| PM ಪೋಷಣ್ (ಬಿಸಿಯೂಟ) | 2021 (ಮರುಹೆಸರು) | ಶಾಲಾ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟ |
| ಸ್ಕಿಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮಿಷನ್ / PMKVY | 2015 | ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ |
| ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ (NEP) | 2020 | 5+3+3+4 ಶಿಕ್ಷಣ ರಚನೆ |
8. ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್
| ಯೋಜನೆ | ಪ್ರಾರಂಭ | ವಿವರ |
|---|---|---|
| ಪಿಎಂ ಗತಿ ಶಕ್ತಿ (Gati Shakti) | 2021 | ಮಲ್ಟಿಮೋಡಲ್ ಸಂಪರ್ಕ – ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್ |
| ಭಾರತಮಾಲಾ ಪರಿಯೋಜನಾ | 2017 | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಜಾಲ |
| ಸಾಗರಮಾಲಾ | 2015 | ಬಂದರು-ಆಧಾರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ |
| ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ | 2015 | ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಬಲೀಕರಣ |
| ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ | 2014 | ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ಉತ್ತೇಜನ |
| PLI (ಉತ್ಪಾದನಾ-ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ) | 2020 | 14 ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಬೆಂಬಲ |
9. ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಘೋಷಿತ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು:
| ಯೋಜನೆ | ವಿವರ |
|---|---|
| PM ಸೂರ್ಯ ಘರ್ ಮುಫ್ತ್ ಬಿಜಲಿ ಯೋಜನೆ | ಮನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸೌರ ಫಲಕ – 1 ಕೋಟಿ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ |
| PM-JANMAN | ವಿಶೇಷ ದುರ್ಬಲ ಬುಡಕಟ್ಟು ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ (PVTG) |
| PM ವಿಶ್ವಕರ್ಮ | 18 ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುಶಲಕರ್ಮಗಳಿಗೆ |
| ಮಿಷನ್ ಕರ್ಮಯೋಗಿ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಕರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವರ್ಧನೆ |
ಗಮನಿಸಿ: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಆಯವ್ಯಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳು ಘೋಷಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ; ಇತ್ತೀಚಿನ ಘೋಷಣೆಗಳಿಗಾಗಿ PIB ಮತ್ತು ಆಯವ್ಯಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.
10. ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs)
1. ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ – PM-JAY ಯೋಜನೆಯಡಿ ಪ್ರತಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಗರಿಷ್ಠ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮಾ ಮೊತ್ತ ಎಷ್ಟು?
(ಎ) ₹2 ಲಕ್ಷ
(ಬಿ) ₹3 ಲಕ್ಷ
(ಸಿ) ₹5 ಲಕ್ಷ
(ಡಿ) ₹10 ಲಕ್ಷ
(ಬಿ) ₹3 ಲಕ್ಷ
(ಸಿ) ₹5 ಲಕ್ಷ
(ಡಿ) ₹10 ಲಕ್ಷ
ಉತ್ತರ: (ಸಿ) — PM-JAY ಪ್ರತಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕ ₹5 ಲಕ್ಷ ಆರೋಗ್ಯ ಕವರೇಜ್ ನೀಡುತ್ತದೆ.
2. PM-KISAN ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು?
(ಎ) 2016
(ಬಿ) 2018
(ಸಿ) 2019
(ಡಿ) 2020
(ಬಿ) 2018
(ಸಿ) 2019
(ಡಿ) 2020
ಉತ್ತರ: (ಸಿ) — ಫೆಬ್ರವರಿ 2019ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭ. ಇದು 100% ಕೇಂದ್ರ ವಲಯ ಯೋಜನೆ.
3. ಜಲ ಜೀವನ ಮಿಷನ್ ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ?
(ಎ) ನದಿಗಳ ಶುದ್ಧೀಕರಣ
(ಬಿ) ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರತಿ ಮನೆಗೆ ನಳ ನೀರು
(ಸಿ) ಅಂತರ್ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
(ಡಿ) ಜಲಾಶಯ ನಿರ್ಮಾಣ
(ಬಿ) ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರತಿ ಮನೆಗೆ ನಳ ನೀರು
(ಸಿ) ಅಂತರ್ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
(ಡಿ) ಜಲಾಶಯ ನಿರ್ಮಾಣ
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) — "ಹರ್ ಘರ್ ಜಲ್" ಗುರಿ – 2019ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭ.
4. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಉಜ್ವಲ ಯೋಜನೆ ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ?
(ಎ) ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ
(ಬಿ) LPG ಸಂಪರ್ಕ
(ಸಿ) ಶೌಚಾಲಯ
(ಡಿ) ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ
(ಬಿ) LPG ಸಂಪರ್ಕ
(ಸಿ) ಶೌಚಾಲಯ
(ಡಿ) ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) — BPL ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉಚಿತ LPG ಸಂಪರ್ಕ (2016).
5. ಪಿಎಂ ಗತಿ ಶಕ್ತಿ (PM Gati Shakti) ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಯಾವುದು?
(ಎ) ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ
(ಬಿ) ಮಲ್ಟಿಮೋಡಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ
(ಸಿ) ಡಿಜಿಟಲ್ ಶಿಕ್ಷಣ
(ಡಿ) ರಫ್ತು ಉತ್ತೇಜನ
(ಬಿ) ಮಲ್ಟಿಮೋಡಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ
(ಸಿ) ಡಿಜಿಟಲ್ ಶಿಕ್ಷಣ
(ಡಿ) ರಫ್ತು ಉತ್ತೇಜನ
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) — ರಸ್ತೆ, ರೈಲು, ಬಂದರು, ವಾಯುಯಾನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಸಮಗ್ರ ಯೋಜನೆ.
6. MGNREGA ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ದಿನಗಳ ಖಚಿತ ಕೂಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
(ಎ) 50
(ಬಿ) 100
(ಸಿ) 150
(ಡಿ) 200
(ಬಿ) 100
(ಸಿ) 150
(ಡಿ) 200
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) — 100 ದಿನಗಳ ಖಚಿತ ವೇತನ ಉದ್ಯೋಗ (ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು).