ಭಾರತದ ಮಣ್ಣುಗಳು

Topiqos – KPSC/UPSC ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಧ್ಯಯನ ಟಿಪ್ಪಣಿ

ಪೀಠಿಕೆ

ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿರುವ ಸಡಿಲವಾದ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಹಾಗೂ ಅಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪದರವನ್ನು 'ಮಣ್ಣು' (Soil) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನ ದೇಶವಾದ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ನೇರವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ಮತ್ತು ವಿಧಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಮಣ್ಣು ಕೇವಲ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿರದೆ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಶಿಲಾಶೈಥಿಲ್ಯ (Weathering), ಹವಾಮಾನ, ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಾಲಾವಧಿಯಂತಹ ಅಂಶಗಳು ಮಣ್ಣಿನ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

KPSC (KAS, FDA, SDA) ಮತ್ತು UPSC ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ 'ಭಾರತದ ಮಣ್ಣುಗಳು' ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಈ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಕನಿಷ್ಠ 1-2 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಬೆಳೆಗಳು, ಮಣ್ಣಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವಿಧಾನಗಳು, ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮಣ್ಣಿನ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಕುರಿತು ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನವು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು

ಮಣ್ಣಿನ ರಚನೆ (Soil Formation / Pedogenesis)

ಮಣ್ಣಿನ ರಚನೆಯು ಒಂದು ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಮೂಲ ಶಿಲೆಗಳು (Parent rock) ಹವಾಮಾನದ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿಂದ (ಉಷ್ಣಾಂಶ, ಮಳೆ, ಗಾಳಿ) ಒಡೆದು ಪುಡಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ಮಣ್ಣು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ:
* ಮೂಲ ಶಿಲೆ: ಮಣ್ಣಿನ ಬಣ್ಣ, ಖನಿಜಾಂಶ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
* ಹವಾಮಾನ: ಮಳೆ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಶಿಲಾಶೈಥಿಲ್ಯದ ವೇಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ.
* ಜೈವಿಕ ಅಂಶಗಳು: ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಕೊಳೆತು ಮಣ್ಣಿಗೆ 'ಹ್ಯೂಮಸ್' (Humus) ಅಥವಾ ಜೈವಿಕಾಂಶವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ.
* ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ (Relief): ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಪದರ ತೆಳುವಾಗಿದ್ದರೆ, ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದಪ್ಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ICAR ವರ್ಗೀಕರಣ (ICAR Classification)

ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (Indian Council of Agricultural Research - ICAR) ಭಾರತದ ಮಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣ, ಬಣ್ಣ, ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ 8 ವಿಧಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣು, ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು, ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣು, ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಮಣ್ಣು, ಮರುಭೂಮಿ ಮಣ್ಣು, ಪರ್ವತ ಮಣ್ಣು, ಲವಣಯುಕ್ತ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಜವಳು ಮಣ್ಣು.

ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ (Soil Erosion and Conservation)

ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳಾದ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಮಾನವನ ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಪದರವು ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗುವುದನ್ನು 'ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಭೂಮಿಯ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿ, ಅದರ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು 'ಮಣ್ಣಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಮಣ್ಣುಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯ ಅಂದಾಜು ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ:

ವಿವರವಾದ ಅಧ್ಯಯನ

ಜಂಬಿಟ್ಟಿಗೆ (ಲ್ಯಾಟರೈಟ್) ಮಣ್ಣು (ಚಿತ್ರ: Wikimedia Commons)

ಭಾರತದ 8 ಪ್ರಮುಖ ಮಣ್ಣಿನ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಸಮಗ್ರ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:

1. ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣು (Alluvial Soil)

ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣಾಗಿದೆ. ನದಿಗಳು ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಬಂದು ಸಂಚಯನ ಮಾಡಿದ ಮೆಕ್ಕಲಿನಿಂದ ಇದು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
* ವಿಧಗಳು:
* ಖಾದರ್ (Khadar): ನದಿ ಪಾತ್ರದ ಸಮೀಪ ಕಂಡುಬರುವ ಹೊಸ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣು. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಫಲವತ್ತಾಗಿರುತ್ತದೆ.
* ಭಾಂಗರ್ (Bhangar): ನದಿ ಪಾತ್ರದಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಹಳೆಯ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣದ ಗಂಟುಕಲ್ಲುಗಳು (Kankar) ಹೆಚ್ಚು.
* ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣ: ಪೊಟ್ಯಾಶ್ ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದ ಅಂಶ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಸಾರಜನಕ ಮತ್ತು ರಂಜಕದ ಕೊರತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
* ವಿತರಣೆ: ಗಂಗಾ-ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಮೈದಾನ, ಕರಾವಳಿ ತೀರಗಳು ಮತ್ತು ನದಿ ಮುಖಜ ಭೂಮಿಗಳು.

2. ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು (Black Soil / Regur Soil)

ಇದನ್ನು 'ರೆಗೂರ್ ಮಣ್ಣು' ಅಥವಾ 'ಕಪ್ಪು ಹತ್ತಿ ಮಣ್ಣು' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಲಾವಾರಸದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಬಸಾಲ್ಟ್ (Basalt) ಶಿಲೆಗಳ ಶೈಥಿಲ್ಯದಿಂದ ಇದು ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.
* ಗುಣಲಕ್ಷಣ: ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಬಹುಕಾಲ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಣ್ಣು ಬಿರುಕು ಬಿಡುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಗಾಳಿಯಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ (ಇದನ್ನು Self-ploughing ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ).
* ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣ: ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ, ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್, ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ರಂಜಕ, ಸಾರಜನಕ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕಾಂಶ ಕಡಿಮೆ.
* ವಿತರಣೆ: ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಮಾಳವ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ, ಗುಜರಾತ್).

3. ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣು (Red Soil)

ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆಗಳಾದ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಮತ್ತು ನೈಸ್ (Gneiss) ಶಿಲೆಗಳ ಶೈಥಿಲ್ಯದಿಂದ ಇದು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.
* ಗುಣಲಕ್ಷಣ: ಇದರಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಕ್ಸೈಡ್ (Iron Oxide) ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ರಂಧ್ರಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ತೇವಾಂಶ ಹಿಡಿದಿಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆ.
* ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣ: ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಶ್ ಇರುತ್ತದೆ. ಸುಣ್ಣ, ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್, ರಂಜಕ, ಸಾರಜನಕ ಮತ್ತು ಹ್ಯೂಮಸ್ ಕೊರತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
* ವಿತರಣೆ: ತಮಿಳುನಾಡು (ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು), ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ.

4. ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಮಣ್ಣು (Laterite Soil)

ಅಧಿಕ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ಮಳೆಯಾಗುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 'ಲೀಚಿಂಗ್' (Leaching - ಬಸಿಯುವಿಕೆ) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಈ ಮಣ್ಣು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಳೆಯ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಸಿಲಿಕಾ ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗಿ, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳು ಮೇಲ್ಪದರದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.
* ಗುಣಲಕ್ಷಣ: ಇದು ಇಟ್ಟಿಗೆಯಂತೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿಗೆ ಅಷ್ಟು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ರಸಗೊಬ್ಬರ ಬಳಸಿ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಬಹುದು. ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟಿಗೆ ತಯಾರಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ.
* ವಿತರಣೆ: ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು, ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು, ಮೇಘಾಲಯ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ.

5. ಮರುಭೂಮಿ ಮಣ್ಣು (Arid / Desert Soil)

ಶುಷ್ಕ ಮತ್ತು ಅರೆ-ಶುಷ್ಕ ಹವಾಮಾನವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
* ಗುಣಲಕ್ಷಣ: ಮರಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಲವಣಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕಾಂಶ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ.
* ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣ: ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಸಾರಜನಕದ ಕೊರತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಕೃಷಿ ಸಾಧ್ಯ.

6. ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಮಣ್ಣು (Mountain and Forest Soil)

ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
* ಗುಣಲಕ್ಷಣ: ಅರಣ್ಯದ ಎಲೆಗಳು ಕೊಳೆಯುವುದರಿಂದ ಜೈವಿಕಾಂಶ (Humus) ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಮ್ಲೀಯ (Acidic) ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
* ವಿತರಣೆ: ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು.

7. ಲವಣಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಕ್ಷಾರೀಯ ಮಣ್ಣು (Saline and Alkaline Soil)

ಇದನ್ನು 'ಉಸಾರ್' (Usar), 'ಕಲ್ಲಾರ್' (Kallar) ಅಥವಾ 'ರೇಹ್' (Reh) ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
* ಗುಣಲಕ್ಷಣ: ಸೋಡಿಯಂ, ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ಲವಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತವೆ. ಅತಿಯಾದ ನೀರಾವರಿಯಿಂದ (ಕ್ಯಾಪಿಲ್ಲರಿ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ) ಲವಣಗಳು ಮೇಲ್ಪದರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಶೇಖರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇದು ಕೃಷಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.

8. ಜವಳು ಮತ್ತು ಪೀಟ್ ಮಣ್ಣು (Peaty and Marshy Soil)

ಅಧಿಕ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ತೇವಾಂಶವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಕೊಳೆತು ಇದು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.
* ಗುಣಲಕ್ಷಣ: ಅತ್ಯಧಿಕ ಜೈವಿಕಾಂಶ (40-50%) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚು ಆಮ್ಲೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ಕಾರಿ' (Kari) ಮಣ್ಣು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತ (Soil Erosion)

• ಕಾರಣಗಳು: ಅರಣ್ಯ ನಾಶ, ಅತಿಯಾದ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ (Overgrazing), ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು (ಉದಾ: ಜೂಮ್ ಕೃಷಿ), ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಬಿರುಗಾಳಿ.
• ವಿಧಗಳು:
• ಪಟ ಸವೆತ (Sheet erosion): ಮೇಲ್ಪದರ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗುವುದು.
• ಕೊರಕಲು ಸವೆತ (Gully erosion): ನೀರು ಹರಿದು ಆಳವಾದ ಕಂದಕಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವುದು (ಉದಾ: ಚಂಬಲ್ ಕಣಿವೆ).

ಮಣ್ಣಿನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವಿಧಾನಗಳು (Soil Conservation Methods)

1. ಅರಣ್ಯೀಕರಣ (Afforestation): ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು.
2. ಸಮೋನ್ನತಿ ಬೇಸಾಯ (Contour Farming): ಬೆಟ್ಟದ ಇಳಿಜಾರಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಉಳುಮೆ ಮಾಡುವುದು.
3. ಮೆಟ್ಟಿಲು ಬೇಸಾಯ (Terrace Farming): ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಂತೆ ಕತ್ತರಿಸಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡುವುದು.
4. ತಡೆಗಾಡುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ (Shelterbelts): ಗಾಳಿಯ ವೇಗ ತಡೆಯಲು ಸಾಲಾಗಿ ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು.
5. ಬೆಳೆ ಪರಿವರ್ತನೆ (Crop Rotation): ಒಂದೇ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯದೆ, ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು.

ಭಾರತ / ಕರ್ನಾಟಕದ ದೃಷ್ಟಿ

ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣು (ಚಿತ್ರ: Wikimedia Commons)

ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಣ್ಣುಗಳು:
ಕರ್ನಾಟಕದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನವು ವಿವಿಧ ಮಣ್ಣುಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
* ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣು: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ (ಸುಮಾರು 37%) ಹರಡಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ ಮಂಡ್ಯ, ತುಮಕೂರು, ಬೆಂಗಳೂರು, ಕೋಲಾರ, ಹಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ. ರಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ.
* ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು: ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ ಧಾರವಾಡ, ವಿಜಯಪುರ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ಬೆಳಗಾವಿ, ರಾಯಚೂರು, ಬಳ್ಳಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ, ಜೋಳ, ತೊಗರಿ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳು.
* ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಮಣ್ಣು: ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಮಲೆನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ ಉಡುಪಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ, ಕೊಡಗು, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕಾಫಿ, ರಬ್ಬರ್, ಗೋಡಂಬಿ, ಅಡಿಕೆ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
* ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣು: ಕರಾವಳಿ ತೀರ ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ, ಕೃಷ್ಣಾ, ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಗಳ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

KPSC ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ: KPSC ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ವಿಧ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆ - ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು", "ಮಂಡ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಗಿ - ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣು" ಎಂಬ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮಣ್ಣು - ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣು (Alluvial Soil).
• ಹಳೆಯ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣನ್ನು ಭಾಂಗರ್ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣನ್ನು ಖಾದರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
• ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣಿಗೆ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ ಬರಲು ಕಾರಣ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಟೈಟಾನಿಫೆರಸ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟೈಟ್ (Titaniferous Magnetite) ಮತ್ತು ಜೈವಿಕಾಂಶಗಳು.
• ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣನ್ನು ರೆಗೂರ್ ಮಣ್ಣು (Regur Soil) ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚೆರ್ನೋಜ಼ೆಮ್ (Tropical Chernozem) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
• ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಾನೇ ತಾನಾಗಿ ಉಳುಮೆಯಾದಂತೆ (Self-ploughing) ಬಿರುಕು ಬಿಡುವ ಮಣ್ಣು - ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು.
• ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣಿನ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಕ್ಸೈಡ್ (Iron Oxide).
• ಅತಿಯಾದ ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಬಸಿದುಹೋಗುವ (Leaching) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಮಣ್ಣು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇಟ್ಟಿಗೆ ತಯಾರಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾದ ಮಣ್ಣು - ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಮಣ್ಣು.
• ಚಂಬಲ್ ನದಿ ಕಣಿವೆಯು ಕೊರಕಲು ಸವೆತಕ್ಕೆ (Gully Erosion) ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
• ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಜವಳು/ಪೀಟ್ ಮಣ್ಣನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕಾರಿ (Kari) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
• ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (ICAR) ಭಾರತದ ಮಣ್ಣುಗಳನ್ನು 8 ಪ್ರಮುಖ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ.
• ಮರುಭೂಮಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಝೀರೋಫೈಟ್ಸ್ (Xerophytes) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQ)

ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವಲೋಕನ