ಜಗತ್ತಿನ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು

Topiqos – KPSC/UPSC ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಧ್ಯಯನ ಟಿಪ್ಪಣಿ

ಪೀಠಿಕೆ

ಆರ್ಥಿಕ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರವು (Economic Geography) ಮಾನವನ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸರದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ (KPSC) ಮತ್ತು ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ (UPSC) ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನ ಹೊಂದುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಲಭ್ಯತೆ, ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಕೃಷಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹೆಸರುಗಳು, ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ ದೇಶಗಳು, ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರೂರ್, ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್) ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಟಿಪ್ಪಣಿಯು ಜಗತ್ತಿನ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಮಗ್ರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಿದ್ಧತೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು

ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು (Agricultural Systems)

ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವನಾಧಾರ ಕೃಷಿ (Subsistence Farming), ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೃಷಿ (Commercial Farming), ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿ (Plantation Agriculture) ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ಕೃಷಿ (Mixed Farming) ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಹವಾಮಾನ, ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ.

ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸ್ಥಾನೀಕರಣ (Industrial Location)

ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಲಭ್ಯತೆ (Raw materials), ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ (Power/Energy), ಕಾರ್ಮಿಕರು (Labor), ಸಾರಿಗೆ (Transport) ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ (Market) - ಈ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಾನೀಕರಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ಜರ್ಮನಿಯ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ವೆಬರ್ (Alfred Weber) ಅವರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸ್ಥಾನೀಕರಣ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ತೂಕ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ (Global Trade and Transport)

ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ದೇಶದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಲು ಜಲಸಾರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಗ್ಗದ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಸೂಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆ (Suez Canal) ಮತ್ತು ಪನಾಮಾ ಕಾಲುವೆ (Panama Canal) ಯಂತಹ ಕೃತಕ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು

ಕೋಷ್ಟಕ 1: ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಗ್ರ ಉತ್ಪಾದಕ ದೇಶಗಳು (ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂದಾಜು ದತ್ತಾಂಶ)

ಕೋಷ್ಟಕ 2: ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು

ವಿವರವಾದ ಅಧ್ಯಯನ

ಗೋಧಿ ಬೆಳೆ ಪ್ರದೇಶ (ಚಿತ್ರ: Wikimedia Commons)

1. ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು

• ಸ್ಥಳಾಂತರ ಕೃಷಿ (Shifting Cultivation): ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅರಣ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕಡಿದು ಸುಟ್ಟು ಕೃಷಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು 'ಕಡಿಯುವ ಮತ್ತು ಸುಡುವ ಕೃಷಿ' (Slash and Burn Agriculture) ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
• ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹೆಸರುಗಳು: ಭಾರತದಲ್ಲಿ - ಝೂಮಿಂಗ್ (Jhumming), ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ - ಮಿಲ್ಪಾ (Milpa), ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ - ರೋಕಾ (Roca), ಮಲೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ - ಲಡಾಂಗ್ (Ladang), ವಿಯೆಟ್ನಾಂನಲ್ಲಿ - ರೇ (Ray).
• ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿ (Plantation Agriculture): ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿ. ದೊಡ್ಡ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಮಲೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ರಬ್ಬರ್, ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಚಹಾ.
• ವಿಸ್ತೃತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಧಾನ್ಯ ಕೃಷಿ (Extensive Commercial Grain Farming): ಮಧ್ಯ-ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ತಲಾ ಇಳುವರಿ ಹೆಚ್ಚು. ಯುರೇಷಿಯಾದ ಸ್ಟೆಪ್ಪೀಸ್ (Steppes), ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರೈರೀಸ್ (Prairies), ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದ ಪಂಪಾಸ್ (Pampas) ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಡೌನ್ಸ್ (Downs) ಪ್ರದೇಶಗಳು ಗೋಧಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.
• ಹೈನುಗಾರಿಕೆ (Dairy Farming): ಹಾಲು ಮತ್ತು ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಸಾಕುವ ಅತ್ಯಂತ ಸುಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ-ತೀವ್ರ ಪದ್ಧತಿ. ವಾಯುವ್ಯ ಯುರೋಪ್, ಕೆನಡಾ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದೆ.
• ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಕೃಷಿ (Mediterranean Agriculture): ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು (ದಕ್ಷಿಣ ಯುರೋಪ್, ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ) ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಿಟ್ರಸ್ ಹಣ್ಣುಗಳು (ನಿಂಬೆ, ಕಿತ್ತಳೆ) ಮತ್ತು ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಕೃಷಿಗೆ (Viticulture) ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ದ್ರಾಕ್ಷಿಯಿಂದ ವೈನ್ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು

• ರೂರ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶ (Ruhr Region, Germany): ಯುರೋಪಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶ. ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು (Coal) ಮತ್ತು ರೈನ್ ನದಿಯ ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿವೆ.
• ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶ (Great Lakes Region, USA): ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಐದು ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರಗಳ (ಸುಪೀರಿಯರ್, ಮಿಚಿಗನ್, ಹ್ಯುರಾನ್, ಈರಿ, ಒಂಟಾರಿಯೊ) ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶ. ಇಲ್ಲಿ ಮೆಸಾಬಿ ಶ್ರೇಣಿಯ (Mesabi Range) ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಪಲಾಚಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್ (Detroit) ಪ್ರಪಂಚದ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ರಾಜಧಾನಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ (Pittsburgh) ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
• ಜಪಾನ್‌ನ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಿ (Japan's Pacific Belt): ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೂ, ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಟೋಕಿಯೋ-ಯೊಕೊಹಾಮ (ಕಾಂಟೊ ಮೈದಾನ), ಒಸಾಕಾ-ಕೋಬೆ (ಕಿಂಕಿ ಪ್ರದೇಶ) ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿವೆ.
• ಚೀನಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಮಂಚೂರಿಯಾ (Manchuria) ಚೀನಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಭಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಶಾಂಘೈ-ಯಾಂಗ್ಟ್ಜೆ (Shanghai-Yangtze) ಪ್ರದೇಶವು ಜವಳಿ ಮತ್ತು ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ, ಹಾಗೂ ಪರ್ಲ್ ನದಿ ಮುಖಜಭೂಮಿ (Pearl River Delta) ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.

3. ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಒಪೆಕ್ (OPEC)

ಆಧುನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ (Middle East) ದೇಶಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
* OPEC (Organization of the Petroleum Exporting Countries): ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ದೇಶಗಳ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು 1960 ರಲ್ಲಿ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ವಿಯೆನ್ನಾ (Vienna) ದಲ್ಲಿದೆ.
* ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕರು: ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಇರಾಕ್, ಇರಾನ್, ಯುಎಇ, ಕುವೈತ್, ವೆನೆಜುವೆಲಾ (ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶ), ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ಎ.

4. ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು

• ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಾರ್ಗ (North Atlantic Route): ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಕಾರ್ಯನಿರತ (Busiest) ಸಾಗರ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೈಗಾರಿಕಾವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಈಶಾನ್ಯ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯ ಯುರೋಪ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸೂಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆ (Suez Canal): 1869 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಇದು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ.
• ಪನಾಮಾ ಕಾಲುವೆ (Panama Canal): ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಕೃತಕ ಕಾಲುವೆ.
• ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ (WTO): 1995 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಇದು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಜಿನೀವಾ (Geneva) ದಲ್ಲಿದೆ.

ಭಾರತ / ಕರ್ನಾಟಕದ ದೃಷ್ಟಿ

ರೂರ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶ (ಚಿತ್ರ: Wikimedia Commons)

• ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ: ಭಾರತವು ಭತ್ತ, ಗೋಧಿ, ಕಬ್ಬು, ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ಚಹಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
• ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕಾಫಿ: ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಕಾಫಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ. 70 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲು ಕರ್ನಾಟಕದ್ದಾಗಿದೆ. ಕೊಡಗು, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಮತ್ತು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಕಾಫಿ ತೋಟಗಳಿಗೆ (Plantation Agriculture) ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.
• ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಾಲು: ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು 'ಭಾರತದ ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ' (Silicon Valley of India) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಐಟಿ (IT) ಹಬ್ ಆಗಿದೆ. ಭದ್ರಾವತಿಯ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಐರನ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (VISL) ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಾರಿಯ ಜಿಂದಾಲ್ (JSW) ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಉಕ್ಕಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ.
• ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ - ಅಹಮದಾಬಾದ್, ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ - ಚೆನ್ನೈ) ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ಮಿಲ್ಪಾ (Milpa) ಎಂಬುದು ಮೆಕ್ಸಿಕೋದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಕೃಷಿಯ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.
• ಲಡಾಂಗ್ (Ladang) ಮಲೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಕೃಷಿ.
• ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕಾಫಿ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಫಜೆಂಡಾಸ್ (Fazendas) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
• ವಿಟಿಕಲ್ಚರ್ (Viticulture) ಎಂದರೆ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಕೃಷಿ, ಇದು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಹವಾಮಾನ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.
• ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಕೋ (Cocoa) ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ದೇಶ ಐವರಿ ಕೋಸ್ಟ್ (Ivory Coast).
• ಜರ್ಮನಿಯ ರೂರ್ (Ruhr) ಪ್ರದೇಶವು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
• ಅಮೆರಿಕದ ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್ (Detroit) ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.
• ಜಪಾನ್‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯ ಕಾಂಟೊ ಮೈದಾನ (Kanto Plain) ದಲ್ಲಿದೆ.
• ಒಪೆಕ್ (OPEC) ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ವಿಯೆನ್ನಾ (Vienna) ದಲ್ಲಿದೆ.
• ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು (Oil Reserves) ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶ ವೆನೆಜುವೆಲಾ (Venezuela).
• ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಾರ್ಗವು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಜನದಟ್ಟಣೆಯ ಸಾಗರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.
• ಸೂಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆಯು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ.

ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQ)

1. ಸ್ಥಳಾಂತರ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?
   A) ಮಿಲ್ಪಾ
   B) ಜುಮ್ಮಿಂಗ್
   C) ರೋಕಾ
   D) ಲಡಾಂಗ್
   ಉತ್ತರ: (C)
   ವಿವರಣೆ: ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಕೃಷಿಯನ್ನು 'ರೋಕಾ' (Roca) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಿಲ್ಪಾ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಲಡಾಂಗ್ ಮಲೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿದೆ.

2. ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ 'ರೂರ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶ' (Ruhr Industrial Region) ಯಾವ ದೇಶದಲ್ಲಿದೆ?
   A) ಫ್ರಾನ್ಸ್
   B) ಜರ್ಮನಿ
   C) ರಷ್ಯಾ
   D) ಯುಎಸ್ಎ
   ಉತ್ತರ: (B)
   ವಿವರಣೆ: ರೂರ್ ಪ್ರದೇಶವು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣ-ಉಕ್ಕಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.

3. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಯು ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಬೆಳೆಯುವಿಕೆ (Viticulture) ಮತ್ತು ಸಿಟ್ರಸ್ ಹಣ್ಣುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ?
   A) ವಾಣಿಜ್ಯ ಧಾನ್ಯ ಕೃಷಿ
   B) ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಕೃಷಿ
   C) ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿ
   D) ಹೈನುಗಾರಿಕೆ
   ಉತ್ತರ: (B)
   ವಿವರಣೆ: ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಹವಾಮಾನ ಪ್ರದೇಶವು ದ್ರಾಕ್ಷಿ (ವೈನ್ ತಯಾರಿಕೆಗಾಗಿ) ಮತ್ತು ಸಿಟ್ರಸ್ ಹಣ್ಣುಗಳ ಕೃಷಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.

4. ಒಪೆಕ್ (OPEC - ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ದೇಶಗಳ ಸಂಘಟನೆ) ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಎಲ್ಲಿದೆ?
   A) ರಿಯಾದ್
   B) ದುಬೈ
   C) ಜಿನೀವಾ
   D) ವಿಯೆನ್ನಾ
   ಉತ್ತರ: (D)
   ವಿವರಣೆ: ಒಪೆಕ್ ಅನ್ನು 1960 ರಲ್ಲಿ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅದರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿದೆ.

5. ಸೂಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆಯು ಯಾವ ಎರಡು ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ?
   A) ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ
   B) ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರ
   C) ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ
   D) ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ
   ಉತ್ತರ: (B)
   ವಿವರಣೆ: ಸೂಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆಯು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದು, ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮೂಲಕ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾ ನಡುವಿನ ನೌಕಾಯಾನವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಿದೆ.

ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವಲೋಕನ