ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಪಾತಗಳು ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು
Get free daily current affairs and job alerts on Telegram
Join Free
ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಪಾತಗಳು ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು
ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಹತ್ವ: "ಜಲಪಾತ–ನದಿ–ಜಿಲ್ಲೆ" ಮತ್ತು "ಅಣೆಕಟ್ಟು–ನದಿ–ಜಲಾಶಯದ ಹೆಸರು" — ಈ ಎರಡು ಜೋಡಣಾ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ FDA/SDA/PSI ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಈ ಟಿಪ್ಪಣಿಯ ಎರಡು ಕೋಷ್ಟಕಗಳನ್ನು ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡಿದರೆ ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಉಚಿತ ಅಂಕಗಳು.
1. ಪ್ರಮುಖ ಜಲಪಾತಗಳು (ಮಾಸ್ಟರ್ ಕೋಷ್ಟಕ)
| ಜಲಪಾತ | ನದಿ | ಜಿಲ್ಲೆ | ವಿಶೇಷ |
|---|---|---|---|
| ಜೋಗ (ಗೇರುಸೊಪ್ಪ) | ಶರಾವತಿ | ಶಿವಮೊಗ್ಗ (ಉ.ಕನ್ನಡ ಗಡಿ) | ಭಾರತದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಲಪಾತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು (~253 ಮೀ.); ನಾಲ್ಕು ಕವಲು: ರಾಜ, ರಾಣಿ, ರೋರರ್, ರಾಕೆಟ್ — ನಾಲ್ಕು ಹೆಸರು ನೇರ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಬಂದಿದೆ |
| ಗೋಕಾಕ | ಘಟಪ್ರಭಾ | ಬೆಳಗಾವಿ | "ಕರ್ನಾಟಕದ ನಯಾಗರಾ" ಹೋಲಿಕೆ; ಭಾರತದ ಆರಂಭಿಕ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು (1887 — ಗೋಕಾಕ ಮಿಲ್) |
| ಶಿವನಸಮುದ್ರ (ಗಗನಚುಕ್ಕಿ–ಭರಚುಕ್ಕಿ) | ಕಾವೇರಿ | ಮಂಡ್ಯ/ಚಾಮರಾಜನಗರ ಗಡಿ | ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕ (1902) — KGFಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ |
| ಅಬ್ಬಿ | ಸಣ್ಣ ತೊರೆ | ಕೊಡಗು (ಮಡಿಕೇರಿ ಬಳಿ) | ಪ್ರವಾಸಿ ಖ್ಯಾತಿ |
| ಇರುಪ್ಪು | ಲಕ್ಷ್ಮಣತೀರ್ಥ | ಕೊಡಗು | ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ವಲಯ |
| ಮಾಗೋಡು | ಗಂಗಾವಳಿ (ಬೇಡ್ತಿ) | ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ | — |
| ಸಾತೊಡ್ಡಿ | ಕಾಳಿ ಜಲಾನಯನ | ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ | "ಮಿನಿ ನಯಾಗರಾ" ಖ್ಯಾತಿ |
| ಉಂಚಳ್ಳಿ (ಲುಶಿಂಗ್ಟನ್) | ಅಘನಾಶಿನಿ | ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ | ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಹೆಸರಿನ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮ — ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಂದಿದೆ |
| ಕಲ್ಹತ್ತಿ | ಸ್ಥಳೀಯ ತೊರೆ | ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು | — |
| ಹೆಬ್ಬೆ | ಸ್ಥಳೀಯ ತೊರೆ | ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು | ಕೆಮ್ಮಣ್ಣುಗುಂಡಿ ವಲಯ |
| ಚುಂಚನಕಟ್ಟೆ | ಕಾವೇರಿ | ಮೈಸೂರು | — |
| ಗೊಡಚಿನಮಲ್ಕಿ | ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ | ಬೆಳಗಾವಿ | — |
2. ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು/ಜಲಾಶಯಗಳು (ಮಾಸ್ಟರ್ ಕೋಷ್ಟಕ)
| ಅಣೆಕಟ್ಟು | ನದಿ | ಜಿಲ್ಲೆ | ಜಲಾಶಯ/ವಿಶೇಷ |
|---|---|---|---|
| ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರ (KRS) | ಕಾವೇರಿ | ಮಂಡ್ಯ | ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ; ಬೃಂದಾವನ ಉದ್ಯಾನ; ಸುರ್ಕಿ ಗಾರೆ |
| ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು | ತುಂಗಭದ್ರಾ | ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ (ಹೊಸಪೇಟೆ) | ಪಂಪಾ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯ; ಆಂಧ್ರ-ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆ ಇತಿಹಾಸ; 2024ರ ಕ್ರಸ್ಟ್ಗೇಟ್ ದುರಂತ ಸುದ್ದಿ — ಪ್ರಚಲಿತ ಜೋಡಿ |
| ಆಲಮಟ್ಟಿ | ಕೃಷ್ಣಾ | ವಿಜಯಪುರ/ಬಾಗಲಕೋಟೆ | ಲಾಲ್ ಬಹಾದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಜಲಾಶಯ; ಎತ್ತರ ವಿವಾದ (KWDT-II) |
| ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ | ಶರಾವತಿ | ಶಿವಮೊಗ್ಗ | ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಧಾನ; ಜೋಗದ ಮೇಲ್ಭಾಗ |
| ಭದ್ರಾ | ಭದ್ರಾ | ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು (ಲಕ್ಕವಳ್ಳಿ) | ಭದ್ರಾ ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಯೋಜನೆ — ಪ್ರಚಲಿತ (ಕೇಂದ್ರ ನೆರವು ಘೋಷಣೆ) |
| ಗೊರೂರು (ಹೇಮಾವತಿ) | ಹೇಮಾವತಿ | ಹಾಸನ | — |
| ಕಬಿನಿ | ಕಬಿನಿ | ಮೈಸೂರು (ಎಚ್.ಡಿ. ಕೋಟೆ) | ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಫಾರಿ ಖ್ಯಾತಿ |
| ಹಾರಂಗಿ | ಹಾರಂಗಿ (ಕಾವೇರಿ ಉಪನದಿ) | ಕೊಡಗು | ಕಾವೇರಿ ಜಲಾನಯನದ ಮೊದಲ ಜಲಾಶಯ |
| ಸೂಪಾ | ಕಾಳಿ | ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ | ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು |
| ನಾರಾಯಣಪುರ | ಕೃಷ್ಣಾ | ಯಾದಗಿರಿ | ಬಸವ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯ |
| ವಾಣಿವಿಲಾಸ ಸಾಗರ | ವೇದಾವತಿ | ಚಿತ್ರದುರ್ಗ (ಹಿರಿಯೂರು) | ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದೊಡ್ಡ ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು (ನಾಲ್ವಡಿ ಪೂರ್ವ/ಆರಂಭ ಕಾಲ) |
| ಘಟಪ್ರಭಾ (ಹಿಡಕಲ್) | ಘಟಪ್ರಭಾ | ಬೆಳಗಾವಿ | ರಾಜಾ ಲಖಮಗೌಡ ಜಲಾಶಯ |
| ರೇಣುಕಾ ಸಾಗರ (ನವಿಲುತೀರ್ಥ) | ಮಲಪ್ರಭಾ | ಬೆಳಗಾವಿ (ಸವದತ್ತಿ) |
ನೆನಪಿನ ಸೂತ್ರ (ಜಲಾಶಯದ ಹೆಸರುಗಳು): ತುಂಗಭದ್ರಾ→ಪಂಪಾ ಸಾಗರ | ಆಲಮಟ್ಟಿ→ಶಾಸ್ತ್ರಿ | ನಾರಾಯಣಪುರ→ಬಸವ ಸಾಗರ | ಹಿಡಕಲ್→ಲಖಮಗೌಡ — ಈ "ಅಣೆಕಟ್ಟು ≠ ಜಲಾಶಯದ ಹೆಸರು" ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ KPSC ಟ್ರಿಕ್ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮೂಲ.
3. ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (KPSC ಮಾದರಿ)
1. ಜೋಗ ಜಲಪಾತದ ನಾಲ್ಕು ಕವಲುಗಳು:
(ಎ) ರಾಜ, ರಾಣಿ, ರೋರರ್, ರಾಕೆಟ್
(ಬಿ) ಗಗನಚುಕ್ಕಿ, ಭರಚುಕ್ಕಿ, ರಾಜ, ರಾಣಿ
(ಸಿ) ರಾಜ, ಮಂತ್ರಿ, ಸೇನಾನಿ, ರಾಣಿ
(ಡಿ) ಶರಾವತಿ, ಕಾಳಿ, ರಾಜ, ರಾಣಿ
(ಬಿ) ಗಗನಚುಕ್ಕಿ, ಭರಚುಕ್ಕಿ, ರಾಜ, ರಾಣಿ
(ಸಿ) ರಾಜ, ಮಂತ್ರಿ, ಸೇನಾನಿ, ರಾಣಿ
(ಡಿ) ಶರಾವತಿ, ಕಾಳಿ, ರಾಜ, ರಾಣಿ
ಉತ್ತರ: (ಎ)
2. ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಜಲಾಶಯದ ಹೆಸರು:
(ಎ) ಬಸವ ಸಾಗರ
(ಬಿ) ಪಂಪಾ ಸಾಗರ
(ಸಿ) ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಜಲಾಶಯ
(ಡಿ) ವಾಣಿವಿಲಾಸ ಸಾಗರ
(ಬಿ) ಪಂಪಾ ಸಾಗರ
(ಸಿ) ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಜಲಾಶಯ
(ಡಿ) ವಾಣಿವಿಲಾಸ ಸಾಗರ
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) — ಹೊಸಪೇಟೆ, ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ.
3. "ಲುಶಿಂಗ್ಟನ್ ಜಲಪಾತ" ಎಂಬ ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರುಳ್ಳ ಜಲಪಾತ:
(ಎ) ಮಾಗೋಡು
(ಬಿ) ಸಾತೊಡ್ಡಿ
(ಸಿ) ಉಂಚಳ್ಳಿ
(ಡಿ) ಗೋಕಾಕ
(ಬಿ) ಸಾತೊಡ್ಡಿ
(ಸಿ) ಉಂಚಳ್ಳಿ
(ಡಿ) ಗೋಕಾಕ
ಉತ್ತರ: (ಸಿ) — ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ.
4. ನಾರಾಯಣಪುರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಜಲಾಶಯ:
(ಎ) ಪಂಪಾ ಸಾಗರ
(ಬಿ) ಬಸವ ಸಾಗರ
(ಸಿ) ರೇಣುಕಾ ಸಾಗರ
(ಡಿ) ಕೃಷ್ಣಾ ಸಾಗರ
(ಬಿ) ಬಸವ ಸಾಗರ
(ಸಿ) ರೇಣುಕಾ ಸಾಗರ
(ಡಿ) ಕೃಷ್ಣಾ ಸಾಗರ
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) — ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ, ಯಾದಗಿರಿ ವಲಯ.
5. ಗೋಕಾಕ ಜಲಪಾತ ಯಾವ ನದಿಯಲ್ಲಿದೆ?
(ಎ) ಮಲಪ್ರಭಾ
(ಬಿ) ಘಟಪ್ರಭಾ
(ಸಿ) ಕೃಷ್ಣಾ
(ಡಿ) ಭೀಮಾ
(ಬಿ) ಘಟಪ್ರಭಾ
(ಸಿ) ಕೃಷ್ಣಾ
(ಡಿ) ಭೀಮಾ
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) — ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆ; ಆರಂಭಿಕ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಇತಿಹಾಸ.
6. ಹಿಡಕಲ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಯಾರ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ?
(ಎ) ಲಾಲ್ ಬಹಾದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ
(ಬಿ) ರಾಜಾ ಲಖಮಗೌಡ
(ಸಿ) ಬಸವೇಶ್ವರ
(ಡಿ) ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್
(ಬಿ) ರಾಜಾ ಲಖಮಗೌಡ
(ಸಿ) ಬಸವೇಶ್ವರ
(ಡಿ) ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) — ಘಟಪ್ರಭಾ ನದಿ, ಬೆಳಗಾವಿ.
7. ವಾಣಿವಿಲಾಸ ಸಾಗರ ಜಲಾಶಯ ಯಾವ ನದಿಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ?
(ಎ) ವೇದಾವತಿ
(ಬಿ) ತುಂಗಭದ್ರಾ
(ಸಿ) ಹಗರಿ
(ಡಿ) ಶಿಂಷಾ
(ಬಿ) ತುಂಗಭದ್ರಾ
(ಸಿ) ಹಗರಿ
(ಡಿ) ಶಿಂಷಾ
ಉತ್ತರ: (ಎ) — ಹಿರಿಯೂರು, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ.
8. ಕಬಿನಿ ಜಲಾಶಯ ಯಾವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ?
(ಎ) ಚಾಮರಾಜನಗರ
(ಬಿ) ಮೈಸೂರು
(ಸಿ) ಕೊಡಗು
(ಡಿ) ಮಂಡ್ಯ
(ಬಿ) ಮೈಸೂರು
(ಸಿ) ಕೊಡಗು
(ಡಿ) ಮಂಡ್ಯ
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) — ಎಚ್.ಡಿ. ಕೋಟೆ ತಾಲೂಕು; ಕಬಿನಿ ಕೇರಳದ ವಯನಾಡಿನಿಂದ ಬರುವ ಕಾವೇರಿ ಉಪನದಿ.
ಆಕರಗಳು: ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ, ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ
** ಪರಿಶೀಲನೆ ಅಗತ್ಯ:** ಸಣ್ಣ ಜಲಪಾತಗಳ ನದಿ-ಮೂಲಗಳು, ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಜಿಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ (ಆಲಮಟ್ಟಿ, ಭದ್ರಾ, ಸೂಪಾ), ಜೋಗದ ಅಧಿಕೃತ ಎತ್ತರ, ವಾಣಿವಿಲಾಸ ಸಾಗರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಲ, ತುಂಗಭದ್ರಾ ಗೇಟ್ ಘಟನೆಯ ವಿವರ/ವರ್ಷ.