ಗಾಂಧಿ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿ (1920–1947)

ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಹತ್ವ: "ಗಾಂಧೀಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನ ಬೆಳಗಾವಿ (1924)" — ಇದು KPSC/FDA/PSI ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ವಿದುರಾಶ್ವತ್ಥ ("ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಿಯನ್‌ವಾಲಾ ಬಾಗ್"), ಈಸೂರು, ಅಂಕೋಲಾ — ಸ್ಥಳ-ಘಟನೆ-ವರ್ಷ ಜೋಡಣೆ ಖಚಿತ ಪ್ರಶ್ನಾ ಕ್ಷೇತ್ರ.

1. ಬೆಳಗಾವಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನ (1924) — ಅತಿ ಮುಖ್ಯ

• ಡಿಸೆಂಬರ್ 1924, ಬೆಳಗಾವಿ — ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನ (39ನೇ ಅಧಿವೇಶನ).
• ಅಧಿವೇಶನದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ "ವಿಜಯನಗರ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಪಂಪ ಸರೋವರ ಎಂಬ ಬಾವಿ/ಕೊಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉಲ್ಲೇಖ.
• ಸಂಗೀತ ವಿಶೇಷ: ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಗಾಯಕ ಪಂಡಿತ ವಿಷ್ಣು ದಿಗಂಬರ ಪಲುಸ್ಕರ್ ಅವರಿಂದ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಗಾಯನ.
• ಶತಮಾನೋತ್ಸವ (2024): ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನದ 100ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆ ನಡೆದಿದೆ — ಪ್ರಚಲಿತ + ಇತಿಹಾಸ ಜೋಡಣೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಖಚಿತ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ.

2. ಪ್ರಮುಖ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳು

ಅ) ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿ (1920–22) ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ

• ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜು ಬಹಿಷ್ಕಾರ, ವಿದೇಶಿ ವಸ್ತ್ರ ದಹನ; ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಲೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರು: ಗಂಗಾಧರರಾವ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ ("ಕರ್ನಾಟಕ ಕೇಸರಿ"), ಕಾರ್ನಾಡ್ ಸದಾಶಿವರಾವ್, ಹರ್ಡೇಕರ್ ಮಂಜಪ್ಪ.

ಆ) ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ / ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರ (1930)

• ಅಂಕೋಲಾ (ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ): ಕರ್ನಾಟಕದ ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರ — "ಕರ್ನಾಟಕದ ದಂಡಿ" ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತಿ; ಎಂ.ಪಿ. ನಾಡಕರ್ಣಿ ಮುಂತಾದ ನಾಯಕರ ಉಲ್ಲೇಖ.
• ಮೈಲಾರ ಮಹಾದೇವಪ್ಪ (ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೋಟೆಬೆನ್ನೂರು) — ದಂಡಿ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಿ; 1943ರಲ್ಲಿ ಹುತಾತ್ಮ.
• ಕಾನೂನು ಭಂಗ ಇತರ ಕೇಂದ್ರಗಳು: ಸಿದ್ದಾಪುರ, ಶಿರಸಿ, ಹಿರೇಕೆರೂರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ (ಅರಣ್ಯ ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆ).

ಇ) ವಿದುರಾಶ್ವತ್ಥ ದುರಂತ (ಏಪ್ರಿಲ್ 1938) — "ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಿಯನ್‌ವಾಲಾ ಬಾಗ್"

• ಸ್ಥಳ: ವಿದುರಾಶ್ವತ್ಥ, ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ (ಗೌರಿಬಿದನೂರು ಸಮೀಪ) — ಅಂದು ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭಾಗ.
• ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಧ್ವಜ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ (ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಹಾರಿಸುವ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ) ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪೊಲೀಸ್ ಗೋಲಿಬಾರ್ — ಸುಮಾರು 10+ ಜನ ಹುತಾತ್ಮರು.
• ಪರಿಣಾಮ: ಮಿರ್ಜಾ–ಪಟೇಲ್ ಒಪ್ಪಂದ — ದಿವಾನ್ ಮಿರ್ಜಾ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಮತ್ತು ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದ; ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಚಟುವಟಿಕೆ/ಧ್ವಜಕ್ಕೆ ಷರತ್ತುಬದ್ಧ ಅವಕಾಶ. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಹೆಸರು KPSC ನೇರ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಕೇಳಿದೆ.

ಈ) ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿ (1942) ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ

• ಈಸೂರು (ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ, ಶಿಕಾರಿಪುರ ತಾಲೂಕು): "ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು — "ಈಸೂರು ಕೊಟ್ಟರೂ ಈಸೂರು ಕೊಡೆವು" ಎಂಬ ಘೋಷಣೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ದಮನದ ನಂತರ ಐವರು ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಗಲ್ಲು ಶಿಕ್ಷೆ — ಗ್ರಾಮವೊಂದಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟು ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿರಳ.
• ಶಿರಸಿ-ಸಿದ್ದಾಪುರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ "ಕರ ನಿರಾಕರಣೆ" ಚಳವಳಿ; ರೈಲು-ತಂತಿ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತದ ಭೂಗತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು.
• ಹುತಾತ್ಮ ಮೈಲಾರ ಮಹಾದೇವಪ್ಪ — 1943ರಲ್ಲಿ ಹಾವೇರಿ ಬಳಿ ಪೊಲೀಸ್ ಗುಂಡಿಗೆ ಬಲಿ.

3. ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು (ಜೋಡಣೆ ಪಟ್ಟಿ)

4. ಒಂದೇ ನೋಟದಲ್ಲಿ

• 1924 ಬೆಳಗಾವಿ — ಗಾಂಧಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಏಕೈಕ ಅಧಿವೇಶನ (2024ಕ್ಕೆ ಶತಮಾನ)
• 1930 ಅಂಕೋಲಾ — ಕರ್ನಾಟಕದ ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ
• 1938 ವಿದುರಾಶ್ವತ್ಥ — ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಿಯನ್‌ವಾಲಾ ಬಾಗ್ → ಮಿರ್ಜಾ–ಪಟೇಲ್ ಒಪ್ಪಂದ
• 1942 ಈಸೂರು — ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡ ಗ್ರಾಮ; 1923 ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ — ಸೇವಾದಳ ಸ್ಥಾಪನೆ

5. ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (KPSC ಮಾದರಿ)

ಆಕರಗಳು: ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ, ಸೂರ್ಯನಾಥ ಕಾಮತ್, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಜಿಲ್ಲಾ ಗೆಜೆಟಿಯರ್ ದಾಖಲೆಗಳು
** ಪರಿಶೀಲನೆ ಅಗತ್ಯ:** ವಿದುರಾಶ್ವತ್ಥ ಹುತಾತ್ಮರ ಸಂಖ್ಯೆ, ಮಿರ್ಜಾ–ಪಟೇಲ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಹೆಸರು, ಈಸೂರಿನ ಗಲ್ಲು ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದವರ ಸಂಖ್ಯೆ/ಹೆಸರುಗಳು, ಅಂಕೋಲಾ ನಾಯಕರ ಹೆಸರುಗಳು, ಬೆಳಗಾವಿ ಅಧಿವೇಶನದ ವಿವರಗಳು.