ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಚಳವಳಿ
Get free daily current affairs and job alerts on Telegram
Join Free
ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಚಳವಳಿ
ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಹತ್ವ: KPSC ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ಖಚಿತ ಪ್ರಶ್ನಾ ಅಧ್ಯಾಯ — ಪ್ರತಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 1–2 ಪ್ರಶ್ನೆ. "ಏಕೀಕರಣದ ಪಿತಾಮಹ", ಆಯೋಗಗಳ ಹೆಸರು-ವರ್ಷ, 1956 ಮತ್ತು 1973ರ ಘಟನೆಗಳು, ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು — ಇವು ಸ್ಥಿರ ಪ್ರಶ್ನಾ ಮಾದರಿಗಳು.
1. ಹಿನ್ನೆಲೆ — ಹರಿದು ಹಂಚಿಹೋಗಿದ್ದ ಕನ್ನಡ ನಾಡು
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸುಮಾರು 20ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಡಳಿತ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಹೋಗಿದ್ದವು. ಪ್ರಮುಖ 5:
| ಆಡಳಿತ ಘಟಕ | ಕನ್ನಡ ಪ್ರದೇಶ |
|---|---|
| ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ | ಹಳೆ ಮೈಸೂರು ಭಾಗ |
| ಬಾಂಬೆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ | ಬೆಳಗಾವಿ, ಧಾರವಾಡ, ವಿಜಯಪುರ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ |
| ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ | ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಬಳ್ಳಾರಿ |
| ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮ | ಕಲಬುರಗಿ, ರಾಯಚೂರು, ಬೀದರ್ |
| ಕೊಡಗು (ಪ್ರತ್ಯೇಕ C-ರಾಜ್ಯ) | ಕೊಡಗು |
| (ಜೊತೆಗೆ ಜಮಖಂಡಿ, ಮುಧೋಳ, ಸಂಡೂರು ಮುಂತಾದ ಸಣ್ಣ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು) |
2. ಚಳವಳಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ — ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು
- 1890: ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ ಸ್ಥಾಪನೆ — ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತಿಯ ಆರಂಭಿಕ ವೇದಿಕೆ.
- 1905: ಬಂಗಾಳ ವಿಭಜನೆಯ ಸಂದರ್ಭ — ಭಾಷಾವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಲನೆ.
- 1915: ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಸ್ಥಾಪನೆ (ಬೆಂಗಳೂರು) — ಏಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೇದಿಕೆ.
- 1916/1917: ಕರ್ನಾಟಕ ಸಭಾ (ಧಾರವಾಡ) — ರಾಜಕೀಯ ಏಕೀಕರಣದ ಬೇಡಿಕೆ ಸಂಘಟನೆ.
- 1920 (ನಾಗಪುರ ಅಧಿವೇಶನ): ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಭಾಷಾವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಸಮಿತಿ ರಚನೆ ಒಪ್ಪಿತು → 1921ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿ (KPCC) ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ — ಏಕೀಕರಣ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ.
- 1924: ಬೆಳಗಾವಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನದ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸಮಾವೇಶ — ಚಳವಳಿಗೆ ವೇಗ.
- ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾಯರು — "ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣದ ಪಿತಾಮಹ / ಕರ್ನಾಟಕ ಕುಲಪುರೋಹಿತ"; ಕೃತಿ: "ಕರ್ನಾಟಕ ಗತವೈಭವ" (1917) — ಕನ್ನಡಿಗರ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಜಾಗೃತಿಯ ಗ್ರಂಥ. (ವ್ಯಕ್ತಿ-ಬಿರುದು-ಕೃತಿ ಮೂರೂ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಬಂದಿವೆ.)
- ಸಾಹಿತಿಗಳ ಕೊಡುಗೆ: ಹುಯಿಲಗೋಳ ನಾರಾಯಣರಾಯರ "ಉದಯವಾಗಲಿ ನಮ್ಮ ಚೆಲುವ ಕನ್ನಡ ನಾಡು" (ಏಕೀಕರಣದ ಸಮರಗೀತೆ), ಕುವೆಂಪು ಅವರ "ಜಯ ಭಾರತ ಜನನಿಯ ತನುಜಾತೆ" (ಮುಂದೆ ನಾಡಗೀತೆ).
3. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ಆಯೋಗಗಳು (ಮಾಸ್ಟರ್ ಪಟ್ಟಿ — ಕಂಠಪಾಠ)
| ಆಯೋಗ/ಸಮಿತಿ | ವರ್ಷ | ನಿಲುವು |
|---|---|---|
| ಧರ್ ಆಯೋಗ | 1948 | ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಗೆ ವಿರೋಧ |
| ಜೆವಿಪಿ ಸಮಿತಿ (ಜವಾಹರಲಾಲ್–ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ–ಪಟ್ಟಾಭಿ) | 1948–49 | ತಕ್ಷಣದ ಭಾಷಾವಾರು ರಚನೆಗೆ ವಿರೋಧ |
| (ಆಂಧ್ರ ರಚನೆ — ಪೊಟ್ಟಿ ಶ್ರೀರಾಮುಲು ಉಪವಾಸ ಮರಣ) | 1953 | ಮೊದಲ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯ ಆಂಧ್ರ — ಚಳವಳಿಗೆ ತಿರುವು |
| ಫಜಲ್ ಅಲಿ ಆಯೋಗ (ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣಾ ಆಯೋಗ — SRC) | 1953 (ವರದಿ 1955) | ಭಾಷಾವಾರು ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಗೆ ಶಿಫಾರಸು; ಸದಸ್ಯರು: ಫಜಲ್ ಅಲಿ, ಕೆ.ಎಂ. ಪಣಿಕ್ಕರ್, ಎಚ್.ಎನ್. ಕುಂಜ್ರು |
4. ವಿಶಾಲ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ ರಚನೆ — ನವೆಂಬರ್ 1, 1956
- ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1956ರ ಅನ್ವಯ ಕನ್ನಡ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಏಕೀಕರಣ — ಹೊಸ ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರು "ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ".
- ಸೇರ್ಪಡೆ: ಹಳೆ ಮೈಸೂರು + ಬಾಂಬೆ-ಕರ್ನಾಟಕ + ಹೈದರಾಬಾದ್-ಕರ್ನಾಟಕ + ಮದ್ರಾಸ್ನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ & ಬಳ್ಳಾರಿ (ಬಳ್ಳಾರಿ 1953ರಲ್ಲೇ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಸೇರಿತ್ತು — ಆಂಧ್ರ ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ) + ಕೊಡಗು (ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದದ್ದು ವಿಲೀನ).
- ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ (ವಿಶಾಲ ಮೈಸೂರು): ಎಸ್. ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ — "ಏಕೀಕರಣದ ಶಿಲ್ಪಿ" ಎಂದೂ ಸ್ಮರಣೆ. (ಗಮನಿಸಿ: 1947ರ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಕೆ.ಸಿ. ರೆಡ್ಡಿ — ಎರಡನ್ನೂ ಬೆರೆಸಿ KPSC ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ.)
- ನವೆಂಬರ್ 1 — ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ದಿನ.
5. "ಕರ್ನಾಟಕ" ನಾಮಕರಣ — ನವೆಂಬರ್ 1, 1973
- "ಮೈಸೂರು" ಹೆಸರು ಹಳೆ ಮೈಸೂರು ಭಾಗವನ್ನಷ್ಟೇ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆಂಬ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾವನೆ → ಹೆಸರು ಬದಲಾವಣೆ ಬೇಡಿಕೆ.
- ನವೆಂಬರ್ 1, 1973: ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರು "ಕರ್ನಾಟಕ" ಎಂದು ಬದಲಾವಣೆ — ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ದೇವರಾಜ ಅರಸು. (1956 ರಚನೆ vs 1973 ನಾಮಕರಣ — ಈ ಎರಡು ವರ್ಷ/ಘಟನೆಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ KPSCಯ ಅತಿ ನೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ.)
- ಪ್ರಚಲಿತ ಜೋಡಣೆ: 2023ರಲ್ಲಿ "ಕರ್ನಾಟಕ" ನಾಮಕರಣದ ಸುವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವ (50 ವರ್ಷ) ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು; 2006ರಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಕರ್ನಾಟಕ (ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯ 50) — ಎರಡೂ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಬಲ್ಲ ಅಂಶಗಳು.
6. ಒಂದೇ ನೋಟದಲ್ಲಿ
- ಪಿತಾಮಹ: ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾಯರು — "ಕರ್ನಾಟಕ ಗತವೈಭವ" (1917)
- 1890 ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ → 1915 ಕ.ಸಾ.ಪ. → 1920–21 KPCC → 1924 ಬೆಳಗಾವಿ
- ಧರ್ (1948, ವಿರೋಧ) → ಜೆವಿಪಿ (ವಿರೋಧ) → ಫಜಲ್ ಅಲಿ SRC (1953–55, ಪರ)
- ನ. 1, 1956 ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ (CM: ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ) → ನ. 1, 1973 "ಕರ್ನಾಟಕ" (CM: ದೇವರಾಜ ಅರಸು)
7. ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (KPSC ಮಾದರಿ)
1. "ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣದ ಪಿತಾಮಹ" ಎಂದು ಖ್ಯಾತರಾದವರು:
(ಎ) ಹುಯಿಲಗೋಳ ನಾರಾಯಣರಾಯರು
(ಬಿ) ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾಯರು
(ಸಿ) ಕುವೆಂಪು
(ಡಿ) ದೇವರಾಜ ಅರಸು
(ಬಿ) ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾಯರು
(ಸಿ) ಕುವೆಂಪು
(ಡಿ) ದೇವರಾಜ ಅರಸು
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) — ಕೃತಿ: "ಕರ್ನಾಟಕ ಗತವೈಭವ" (1917).
2. ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣಾ ಆಯೋಗದ (1953) ಅಧ್ಯಕ್ಷರು:
(ಎ) ಎಸ್.ಕೆ. ಧರ್
(ಬಿ) ಫಜಲ್ ಅಲಿ
(ಸಿ) ಕೆ.ಎಂ. ಪಣಿಕ್ಕರ್
(ಡಿ) ಎಚ್.ಎನ್. ಕುಂಜ್ರು
(ಬಿ) ಫಜಲ್ ಅಲಿ
(ಸಿ) ಕೆ.ಎಂ. ಪಣಿಕ್ಕರ್
(ಡಿ) ಎಚ್.ಎನ್. ಕುಂಜ್ರು
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) — ಪಣಿಕ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಕುಂಜ್ರು ಸದಸ್ಯರು.
3. ವಿಶಾಲ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯಾದ ದಿನಾಂಕ:
(ಎ) ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1947
(ಬಿ) ಜನವರಿ 26, 1950
(ಸಿ) ನವೆಂಬರ್ 1, 1956
(ಡಿ) ನವೆಂಬರ್ 1, 1973
(ಬಿ) ಜನವರಿ 26, 1950
(ಸಿ) ನವೆಂಬರ್ 1, 1956
(ಡಿ) ನವೆಂಬರ್ 1, 1973
ಉತ್ತರ: (ಸಿ)
4. ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ "ಕರ್ನಾಟಕ" ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದಾಗ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದವರು:
(ಎ) ಎಸ್. ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ
(ಬಿ) ಕೆ.ಸಿ. ರೆಡ್ಡಿ
(ಸಿ) ವೀರೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲ್
(ಡಿ) ದೇವರಾಜ ಅರಸು
(ಬಿ) ಕೆ.ಸಿ. ರೆಡ್ಡಿ
(ಸಿ) ವೀರೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲ್
(ಡಿ) ದೇವರಾಜ ಅರಸು
ಉತ್ತರ: (ಡಿ) — ನವೆಂಬರ್ 1, 1973.
5. "ಉದಯವಾಗಲಿ ನಮ್ಮ ಚೆಲುವ ಕನ್ನಡ ನಾಡು" ಗೀತೆಯ ಕರ್ತೃ:
(ಎ) ಕುವೆಂಪು
(ಬಿ) ಹುಯಿಲಗೋಳ ನಾರಾಯಣರಾಯರು
(ಸಿ) ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ
(ಡಿ) ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ
(ಬಿ) ಹುಯಿಲಗೋಳ ನಾರಾಯಣರಾಯರು
(ಸಿ) ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ
(ಡಿ) ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) — ಏಕೀಕರಣ ಚಳವಳಿಯ ಸಮರಗೀತೆ.
6. ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ:
1. ಧರ್ ಆಯೋಗ ಭಾಷಾವಾರು ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು.
2. ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ 1956ಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿತ್ತು.
ಸರಿಯಾದ ಹೇಳಿಕೆ(ಗಳು):
(ಎ) 1 ಮಾತ್ರ
(ಬಿ) 2 ಮಾತ್ರ
(ಸಿ) ಎರಡೂ ಸರಿ
(ಡಿ) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು
2. ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ 1956ಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿತ್ತು.
ಸರಿಯಾದ ಹೇಳಿಕೆ(ಗಳು):
(ಎ) 1 ಮಾತ್ರ
(ಬಿ) 2 ಮಾತ್ರ
(ಸಿ) ಎರಡೂ ಸರಿ
(ಡಿ) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) — ಧರ್ ಆಯೋಗ ವಿರೋಧಿಸಿತ್ತು; ಬಳ್ಳಾರಿ 1953ರಲ್ಲಿ (ಆಂಧ್ರ ರಚನೆ ಸಂದರ್ಭ) ಮೈಸೂರಿಗೆ ಸೇರಿತು.
7. 1956ರಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ:
(ಎ) ಕೆ.ಸಿ. ರೆಡ್ಡಿ
(ಬಿ) ಕಡಿದಾಳ್ ಮಂಜಪ್ಪ
(ಸಿ) ಎಸ್. ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ
(ಡಿ) ಬಿ.ಡಿ. ಜತ್ತಿ
(ಬಿ) ಕಡಿದಾಳ್ ಮಂಜಪ್ಪ
(ಸಿ) ಎಸ್. ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ
(ಡಿ) ಬಿ.ಡಿ. ಜತ್ತಿ
ಉತ್ತರ: (ಸಿ) — ಕೆ.ಸಿ. ರೆಡ್ಡಿ 1947ರ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೊದಲ ಸಿಎಂ; ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಟ್ರಿಕ್.
8. ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮ ಜೋಡಿಸಿ: 1. ಫಜಲ್ ಅಲಿ ವರದಿ 2. ಕ.ಸಾ.ಪ. ಸ್ಥಾಪನೆ 3. "ಕರ್ನಾಟಕ" ನಾಮಕರಣ 4. ವಿಶಾಲ ಮೈಸೂರು ರಚನೆ
(ಎ) 2-1-4-3
(ಬಿ) 1-2-4-3
(ಸಿ) 2-4-1-3
(ಡಿ) 2-1-3-4
(ಬಿ) 1-2-4-3
(ಸಿ) 2-4-1-3
(ಡಿ) 2-1-3-4
ಉತ್ತರ: (ಎ) — 1915 → 1955 → 1956 → 1973.
ಆಕರಗಳು: ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ, ಸೂರ್ಯನಾಥ ಕಾಮತ್, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಏಕೀಕರಣ ದಾಖಲೆಗಳು, ಕ.ಸಾ.ಪ. ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು
** ಪರಿಶೀಲನೆ ಅಗತ್ಯ:** ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ/ಕರ್ನಾಟಕ ಸಭಾ ಸ್ಥಾಪನಾ ವರ್ಷಗಳು, ಬಳ್ಳಾರಿ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ವರ್ಷ ಮತ್ತು ವಿವರ, KPCC ರಚನೆಯ ನಿಖರ ವರ್ಷ, ಏಕೀಕರಣ ಪರಿಷತ್ ಸಮಾವೇಶಗಳ ವಿವರ.