ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ – ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳು (1885–1919)

Topiqos – KPSC/UPSC ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಧ್ಯಯನ ಟಿಪ್ಪಣಿ

1. ಪೀಠಿಕೆ – INC ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ

19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗೆ ಕಾರಣಗಳು:

• ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಥಿಕ ಶೋಷಣೆ – ಸಂಪತ್ತಿನ ಸೋರಿಕೆ (Drain of Wealth Theory – ದಾದಾಭಾಯ್ ನವರೋಜಿ, ‘Poverty and Un–British Rule in India’).
• ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ – ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಪರಿಚಯ.
• ಸಾಮಾಜಿಕ–ಧಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಣಾ ಚಳವಳಿಗಳು – ರಾಜಾ ರಾಮಮೋಹನ ರಾಯ್, ದಯಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ, ವಿವೇಕಾನಂದ.
• ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ – ರೈಲ್ವೆ (1853), ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್, ಪೋಸ್ಟ್; ಜನರಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ.
• ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ – ಅಮೃತ ಬಜಾರ್, ಹಿಂದೂ, ಕೇಸರಿ, ಮರಾಠಾ, ಬಂಗವಾಸಿ.
• ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ – ಇಲ್ಬರ್ಟ್ ಬಿಲ್ ವಿವಾದ (1883).
• ಪೂರ್ವ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು: ಬಂಗಾಳ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (1851), ಪೂನಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭಾ (1870 – ಎಂ.ಜಿ. ರಾನಡೆ), ಇಂಡಿಯನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (1876 – ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ), ಮದ್ರಾಸ್ ಮಹಾಜನ ಸಭಾ (1884), ಬಾಂಬೆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (1885).

2. INC ಸ್ಥಾಪನೆ (1885)

• ದಿನಾಂಕ: 1885 ಡಿಸೆಂಬರ್ 28
• ಸ್ಥಳ: ಬಾಂಬೆಯ ಗೋಕುಲದಾಸ್ ತೇಜಪಾಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾಲೇಜು
• ಸ್ಥಾಪಕರು: ಎ.ಒ. ಹ್ಯೂಮ್ (ಅಲನ್ ಆಕ್ಟೇವಿಯನ್ ಹ್ಯೂಮ್) – ನಿವೃತ್ತ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿವಿಲ್ ಅಧಿಕಾರಿ.
• ಪ್ರಥಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷ: ವೋಮೇಶ್ ಚಂದ್ರ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ (W.C. ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ)
• ಪ್ರಥಮ ಅಧಿವೇಶನ: 72 ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು
• ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ: ಆನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ (1917, ಕಲ್ಕತ್ತಾ)
• ಪ್ರಥಮ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ: ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು (1925, ಕಾನ್ಪುರ್)
• ಪ್ರಥಮ ಮುಸ್ಲಿಂ ಅಧ್ಯಕ್ಷ: ಬದ್ರುದ್ದೀನ್ ತಯ್ಯಬ್ಜಿ (1887, ಮದ್ರಾಸ್)

ಲಾರ್ಡ್ ಡಫ್ರಿನ್ – ಇವನ ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ INC ಸ್ಥಾಪನೆ. INCಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ‘ಸೇಫ್ಟಿ ವಾಲ್ವ್’ ಸಿದ್ಧಾಂತ (ಲಾಲಾ ಲಜಪತ್ ರಾಯ್) – ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಅಸಂತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧನ.

3. ಮಿತವಾದಿ ಹಂತ (Moderate Phase) 1885–1905

ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರು

ದಾದಾಭಾಯ್ ನವರೋಜಿ (‘ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಓಲ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ’), ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ (ಗಾಂಧಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಗುರು), ಎಂ.ಜಿ. ರಾನಡೆ, ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ (‘ರಾಷ್ಟ್ರಗುರು’), ಫಿರೋಜ್ ಷಾ ಮೆಹ್ತಾ (‘ಬಾಂಬೆಯ ಸಿಂಹ’), ವೋಮೇಶ್ ಚಂದ್ರ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ.

ವಿಚಾರಧಾರೆ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳು

• ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವಾಸ – ‘ಬ್ರಿಟಿಷರು ನ್ಯಾಯಪ್ರಿಯರು’.
• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಾದಿ – ಮನವಿ, ಅರ್ಜಿ, ಭಾಷಣ, ಪತ್ರಿಕೆ, ಸಭೆ. ‘3 P’s: Prayers, Petitions, Protests’.
• ಆದರ್ಶ: ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಒಳಗೇ.

ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು

• ಇಂಡಿಯನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಕ್ಟ್ 1892 – ಸೀಮಿತ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ.
• ಸಂಪತ್ತಿನ ಸೋರಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ – ದಾದಾಭಾಯ್ ನವರೋಜಿ.
• ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಆರ್ಥಿಕ ಟೀಕೆ – ಆರ್.ಸಿ. ದತ್ತ, ಎಂ.ಜಿ. ರಾನಡೆ.
• ಸಿವಿಲ್ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ.
• ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಾಯ್ದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಿಕಾ ಕಾಯ್ದೆ ವಿರುದ್ಧ ಚಳವಳಿ.

ಮಿತವಾದಿಗಳ ಟೀಕೆ

• ‘Political mendicancy’ (ಬಿ.ಜಿ. ತಿಲಕ್) – ‘ರಾಜಕೀಯ ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ’.
• ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ.
• ಸೀಮಿತ ಗುರಿ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳು.

4. ಉಗ್ರವಾದಿ ಹಂತ (Extremist Phase) 1905–1919

ಉದಯದ ಕಾರಣಗಳು

• ಮಿತವಾದಿಗಳ ವಿಫಲತೆ.
• ಕರ್ಜನ್‌ನ ಪ್ರತಿಗಾಮಿ ನೀತಿಗಳು – ಬಂಗಾಳ ವಿಭಜನೆ (1905), ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಕ್ಟ್ (1899), ಭಾರತೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕಾಯ್ದೆ (1904), ಅಧಿಕೃತ ರಹಸ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ (1904).
• ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಘಟನೆಗಳು – ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದಿಂದ ಇಟಲಿಗೆ ಸೋಲು (1896), ರುಸ್ಸೋ–ಜಪಾನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ನ ಗೆಲುವು (1905), ಐರಿಶ್ ಚಳವಳಿ.
• ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ – ವಿವೇಕಾನಂದ, ಬಂಕಿಮ್ ಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ (‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’).

ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರು – ‘ಲಾಲ್–ಬಾಲ್–ಪಾಲ್’

• ಬಿಪಿನ್ ಚಂದ್ರ ಪಾಲ್ (ಬಂಗಾಳ)
• ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ) – ‘ಸ್ವರಾಜ್ಯ ನನ್ನ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಹಕ್ಕು’; ‘ಕೇಸರಿ’, ‘ಮರಾಠಾ’; ಗಣಪತಿ, ಶಿವಾಜಿ ಉತ್ಸವಗಳು.
• ಲಾಲಾ ಲಜಪತ್ ರಾಯ್ (ಪಂಜಾಬ್) – ‘ಪಂಜಾಬ್ ಕೇಸರಿ’.
• ಅರಬಿಂದೊ ಘೋಷ್ – ‘ಬಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಪತ್ರಿಕೆ; ‘ಅಲಿಪುರ ಬಾಂಬ್ ಪ್ರಕರಣ’ (1908).

ವಿಚಾರಧಾರೆ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳು

• ‘ಸ್ವರಾಜ್ಯ’ – ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗುರಿ.
• ‘ಸ್ವದೇಶಿ, ಬಹಿಷ್ಕಾರ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಪ್ರತಿರೋಧ’ – 4 ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ.
• ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕುಗಳ ಬಹಿಷ್ಕಾರ, ವಿದೇಶಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬಹಿಷ್ಕಾರ.
• ಜನಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಘಟನೆ.

5. ಬಂಗಾಳ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿ (1905)

ಬಂಗಾಳ ವಿಭಜನೆ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 1905)

• ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್ನಿಂದ ಘೋಷಣೆ. ‘ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅನುಕೂಲ’ ಎಂಬ ಸಬೂಬು.
• ವಾಸ್ತವ ಉದ್ದೇಶ: ‘ಒಡೆದು ಆಳು’ – ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಾಂಗಗಳ ವಿಭಜನೆ.
• ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂ (ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ); ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ.
• ‘ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16’ – ರಾಖಿ ದಿನವಾಗಿ ಆಚರಣೆ (ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟಾಗೋರ್).

ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿ (1905–08)

• ಆಗಸ್ಟ್ 7, 1905 – ಬಾಂಬೆಯ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಟೌನ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ನಿರ್ಣಯ.
• ಬಂಗ ಭಂಗ ಆಂದೋಲನ (Anti–Partition).
• ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ – ಚಳವಳಿಯ ಘೋಷಣೆ.
• ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟಾಗೋರ್: ‘ಆಮಾರ್ ಶೋನಾರ್ ಬಾಂಗ್ಲಾ’ ಗೀತೆ.
• 1906 ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಅಧಿವೇಶನ (ಅಧ್ಯಕ್ಷ ದಾದಾಭಾಯ್ ನವರೋಜಿ): ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ‘ಸ್ವರಾಜ್’ ಗುರಿ.
• 1907 ಸೂರತ್ ವಿಭಜನೆ: ಮಿತವಾದಿ vs ಉಗ್ರವಾದಿ. ಅಧ್ಯಕ್ಷ: ರಾಸ್ ಬಿಹಾರಿ ಘೋಷ್. INC ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿಭಜನೆ.
• 1911: ವಿಭಜನೆ ರದ್ದತಿ (ಲಾರ್ಡ್ ಹಾರ್ಡಿಂಜ್); ರಾಜಧಾನಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾದಿಂದ ದೆಹಲಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆ.

ಚಳವಳಿಯ ಫಲಿತಾಂಶ

• ಸ್ವದೇಶಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು – ಬಂಗಾಳ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ (ಪಿ.ಸಿ. ರೇ), ಬಂಗಾಳ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ – ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಪರಿಷತ್ (1906), ಬಂಗಾಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಲೇಜು.
• ಮಹಿಳಾ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ.
• ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಳವಳಿಗೆ ನಾಂದಿ.

6. ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು 1906–1919

ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾಬಾಗ್ (ಏಪ್ರಿಲ್ 13, 1919)

• ಜನರಲ್ ಡಯರ್ – ಬೈಸಾಖಿ ದಿನ; ರೌಲತ್ ಆಕ್ಟ್ ವಿರುದ್ಧ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಭೆ.
• ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟಾಗೋರ್ ನೈಟ್‌ಹುಡ್ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು.
• ಹಂಟರ್ ಸಮಿತಿ ವಿಚಾರಣೆ; ಉಧಂ ಸಿಂಗ್ ಬಳಿಕ ಮೈಕೆಲ್ ಓ’ಡ್ವಯರ್ನನ್ನು 1940ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಂದನು.

7. ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕರು

8. ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs) – KPSC ಮಾದರಿ

9. ಪುನರಾವರ್ತನೆ – ಒಂದೇ ನೋಟದಲ್ಲಿ

• INC ಸ್ಥಾಪನೆ: ಡಿಸೆಂಬರ್ 28, 1885 – ಎ.ಒ. ಹ್ಯೂಮ್; ಪ್ರಥಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷ W.C. ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ.
• ಮಿತವಾದಿ (1885–1905): ದಾದಾಭಾಯ್, ಗೋಖಲೆ, ರಾನಡೆ – ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಾದಿ.
• ಉಗ್ರವಾದಿ (1905–1919): ಲಾಲ್–ಬಾಲ್–ಪಾಲ್ – ಸ್ವರಾಜ್ಯ, ಸ್ವದೇಶಿ, ಬಹಿಷ್ಕಾರ.
• ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು: ಬಂಗಾಳ ವಿಭಜನೆ (1905), ಸೂರತ್ ವಿಭಜನೆ (1907), ಲಕ್ನೋ ಒಪ್ಪಂದ (1916), ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾಬಾಗ್ (1919).