ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಕಂಪನಿಗಳು (1498 – 1763)

Topiqos – KPSC/UPSC ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಧ್ಯಯನ ಟಿಪ್ಪಣಿ

ಪೀಠಿಕೆ

ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ನಡುವೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿದ್ದವು. ಆದರೆ 1453ರಲ್ಲಿ ಆಟೋಮನ್ ಟರ್ಕರು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್ (Constantinople) ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭೂಮಾರ್ಗಗಳು ಮುಚ್ಚಿಹೋದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಯುರೋಪಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಜಲಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದವು. ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಫಲವಾಗಿ 1498ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ನಾವಿಕ ವಾಸ್ಕೋ ಡ ಗಾಮ (Vasco da Gama) ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯನ್ನು (Calicut) ತಲುಪುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಶಕೆಯೊಂದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಇದು ಕೇವಲ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.

ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಆಗಮನವು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಡಚ್ಚರು (Dutch), ಬ್ರಿಟಿಷರು (British) ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚರು (French) ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಲಾಭದಾಯಕ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದ ಈ ಕಂಪನಿಗಳು, ಕ್ರಮೇಣ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದವು. ಇವರ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಪೈಪೋಟಿಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಂಗ್ಲ-ಫ್ರೆಂಚ್ ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ (Anglo-French Carnatic Wars) ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಗಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿದರು. KPSC ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಹಂತವು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ.

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೂಲಗಳು

ಈ ಅವಧಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪುನರ್ರಚಿಸಲು ಹಲವು ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ:
* ಕಂಪನಿಗಳ ದಾಖಲೆಗಳು (Factory Records): ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ, ಡಚ್ ವಿ.ಒ.ಸಿ (VOC) ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಂಪನಿಗಳ ದಿನಚರಿಗಳು, ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳು.
* ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಕಥನಗಳು (Travelogues): ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರಾದ ಡುವಾರ್ಟೆ ಬಾರ್ಬೋಸಾ (Duarte Barbosa) ಮತ್ತು ಡೊಮಿಂಗೊ ಪಯಾಸ್ (Domingo Paes) ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜೀನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಟ್ಯಾವರ್ನಿಯರ್ (Jean-Baptiste Tavernier) ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಬರ್ನಿಯರ್ (Francois Bernier) ಕೃತಿಗಳು.
* ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ನದುಗಳು (Treaties and Charters): 1600ರ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್‌ಳ ಸನ್ನದು (Charter of 1600), ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದ (Treaty of Paris - 1763), ಐಕ್ಸ್-ಲಾ-ಚಾಪೆಲ್ ಒಪ್ಪಂದ (Treaty of Aix-la-Chapelle - 1748).
* ನಾಣ್ಯಗಳು (Numismatics): ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಕ್ರುಜಾಡೊ (Cruzado), ಡಚ್ಚರ ಪಗೋಡಗಳು (Pagodas) ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮುದ್ರಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಣ್ಯಗಳು (Fanams).
* ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ (Archaeology): ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕೋಟೆ (Fort St. George, Madras), ಫೋರ್ಟ್ ವಿಲಿಯಂ (Fort William, Calcutta), ಗೋವಾದ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ (St. Angelo Fort, Kannur).

ಕಾಲಾನುಕ್ರಮ

ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸ

ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು (The Portuguese)

• ವಾಸ್ಕೋ ಡ ಗಾಮ (Vasco da Gama): 1498 ಮೇ 20 ರಂದು ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯ ಕಾಪ್ಪಾಡ್‌ಗೆ (Kappad) ಬಂದಿಳಿದನು. ಸ್ಥಳೀಯ ದೊರೆ ಝಾಮೋರಿನ್ (Zamorin) ಇವನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು.
• ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಡಿ ಅಲ್ಮೇಡಾ (Francisco de Almeida, 1505-1509): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಮೊದಲ ಗವರ್ನರ್. ಇವನು ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲಿನ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕಾಗಿ 'ನೀಲಿ ನೀರಿನ ನೀತಿ'ಯನ್ನು (Blue Water Policy) ಜಾರಿಗೆ ತಂದನು.
• ಅಲ್ಫಾನ್ಸೋ ಡಿ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್ (Afonso de Albuquerque, 1509-1515): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಸ್ಥಾಪಕ. 1510 ರಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರದ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿಯಿಂದ ಗೋವಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಸತಿ ಸಹಗಮನ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗುವುದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದನು.
• ನಿನೊ ಡ ಕುನ್ಹಾ (Nino da Cunha): 1530 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿಯಿಂದ (Cochin) ಗೋವಾಕ್ಕೆ (Goa) ವರ್ಗಾಯಿಸಿದನು.

ಡಚ್ಚರು (The Dutch)

• 1602 ರಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ (Vereenigde Oostindische Compagnie - VOC) ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.
• ಅವರು 1605 ರಲ್ಲಿ ಮಚಲಿಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ (Masulipatnam) ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ನಂತರ ಪುಲಿಕಾಟ್ (Pulicat - 1610), ಸೂರತ್, ಕಾರೈಕಲ್ ಮುಂತಾದೆಡೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು.
• ಡಚ್ಚರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಮಸಾಲೆ ದ್ವೀಪಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1759 ರ ಬೆದರಾ ಕದನದಲ್ಲಿ (Battle of Bedara) ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಸೋತ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು.

ಬ್ರಿಟಿಷರು (The English)

• 1600 ಡಿಸೆಂಬರ್ 31 ರಂದು 'ಗವರ್ನರ್ ಅಂಡ್ ಕಂಪನಿ ಆಫ್ ಮರ್ಚೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಲಂಡನ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಇಂಟು ದಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್' (Governor and Company of Merchants of London Trading into the East Indies) ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.
• ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ವಿಲಿಯಂ ಹಾಕಿನ್ಸ್ (Captain William Hawkins): 1609 ರಲ್ಲಿ ಜಹಾಂಗೀರನ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸೂರತ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಕೋರಿದನು.
• ಸರ್ ಥಾಮಸ್ ರೋ (Sir Thomas Roe): 1615 ರಲ್ಲಿ ಒಂದನೇ ಜೇಮ್ಸ್‌ನ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ಜಹಾಂಗೀರನ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧೆಡೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ಫರ್ಮಾನ್ (Farman) ಪಡೆದನು.
• ಪ್ರಮುಖ ನೆಲೆಗಳು: 1639 ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕೋಟೆ (Fort St. George), 1668 ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆ (Bombay - ವರದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಪಡೆದದ್ದು), 1690 ರಲ್ಲಿ ಜಾಬ್ ಚಾರ್ನಾಕ್ (Job Charnock) ನಿಂದ ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ (Calcutta) ಫೋರ್ಟ್ ವಿಲಿಯಂ (Fort William) ಸ್ಥಾಪನೆ.

ಫ್ರೆಂಚರು (The French)

• 1664 ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಕಾಲ್ಬರ್ಟ್ (Colbert) 'ಕಂಪನಿ ಡೆಸ್ ಇಂಡೀಸ್ ಓರಿಯಂಟಲ್ಸ್' (Compagnie des Indes Orientales) ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು.
• 1668 ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಕ್ಯಾರನ್ (Francois Caron) ಸೂರತ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
• ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ (Francois Martin): 1674 ರಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿಚೇರಿಯನ್ನು (Pondicherry) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೊದಲ ಗವರ್ನರ್ ಆದನು.
• ಜೋಸೆಫ್ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಡ್ಯೂಪ್ಲೆ (Joseph Francois Dupleix): 1742 ರಲ್ಲಿ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಬಂದ ಇವನು, ಭಾರತೀಯ ರಾಜರ ಆಂತರಿಕ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಹೊಂದಿದ್ದನು.

ಆಂಗ್ಲ-ಫ್ರೆಂಚ್ ಕರ್ನಾಟಿಕ್ ಯುದ್ಧಗಳು (Anglo-French Carnatic Wars)

• ಮೊದಲನೇ ಕರ್ನಾಟಿಕ್ ಯುದ್ಧ (1746-1748): ಯುರೋಪಿನ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಯುದ್ಧದ (Austrian War of Succession) ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಸೇಂಟ್ ಥೋಮ್ ಕದನದಲ್ಲಿ (Battle of St. Thome) ಫ್ರೆಂಚರು ಆರ್ಕಾಟ್ ನವಾಬನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. 1748 ರ ಐಕ್ಸ್-ಲಾ-ಚಾಪೆಲ್ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ (Treaty of Aix-la-Chapelle) ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.
• ಎರಡನೇ ಕರ್ನಾಟಿಕ್ ಯುದ್ಧ (1749-1754): ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಕಾಟ್‌ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚರು ವಿರುದ್ಧ ಬಣಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್‌ನ (Robert Clive) ಆರ್ಕಾಟ್ ಮುತ್ತಿಗೆಯು (Siege of Arcot) ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಜಯ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ (Treaty of Pondicherry) ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು. ಡ್ಯೂಪ್ಲೆಯ ವಾಪಸಾತಿ ಫ್ರೆಂಚರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತವಾಯಿತು.
• ಮೂರನೇ ಕರ್ನಾಟಿಕ್ ಯುದ್ಧ (1758-1763): ಯುರೋಪಿನ ಸಪ್ತವಾರ್ಷಿಕ ಯುದ್ಧದ (Seven Years' War) ಪರಿಣಾಮ. 1760 ರ ವಾಂಡಿವಾಶ್ ಕದನದಲ್ಲಿ (Battle of Wandiwash) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನಾಪತಿ ಸರ್ ಐರ್ ಕೂಟ್ (Sir Eyre Coote) ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೇನಾಪತಿ ಕೌಂಟ್ ಡಿ ಲಾಲಿ (Count de Lally) ಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿದನು. 1763 ರ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದದ (Treaty of Paris) ಮೂಲಕ ಫ್ರೆಂಚರು ಕೇವಲ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾದರು.

ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

• ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆಡಳಿತ: ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಆಡಳಿತವು 'ಎಸ್ಟಾಡೊ ಡ ಇಂಡಿಯಾ' (Estado da India) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಗವರ್ನರ್ ಅಥವಾ ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿದ್ದನು. ಇವರು 'ಕಾರ್ಟಾಜ್' (Cartaz) ಎಂಬ ಪರವಾನಗಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಹಡಗು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಂದ ಹಣ ಕೊಟ್ಟು ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕಿತ್ತು.
• ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ: ಇದು ಖಾಸಗಿ ಷೇರುದಾರರ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ 'ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್' (Court of Directors) ನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.
• ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಂಪನಿ: ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರದ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿತ್ತು. ಗವರ್ನರ್‌ಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಆದೇಶಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕಿತ್ತು, ಇದು ಅವರ ತ್ವರಿತ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಿತು.

ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ

• ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮ (Mercantilism): ಎಲ್ಲಾ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸರಕುಗಳನ್ನು (ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಹತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆ, ರೇಷ್ಮೆ, ಸಾಲ್ಟ್‌ಪೀಟರ್) ಖರೀದಿಸಿ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತು.
• ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಭಾವ: ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಆಗಮನದಿಂದ ಭಾರತೀಯ ನೇಕಾರರು ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಕಂಪನಿಗಳು ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದ ನಂತರ, ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ಶೋಷಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.
• ಧಾರ್ಮಿಕ ನೀತಿ: ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ತೀವ್ರವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1560 ರಲ್ಲಿ ಗೋವಾದಲ್ಲಿ 'ಇನ್ಕ್ವಿಸಿಷನ್' (Goa Inquisition) ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಬಲವಂತದ ಮತಾಂತರ ಮಾಡಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಡಚ್ಚರು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ತಟಸ್ಥ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು.

ಕಲೆ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ

• ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ: ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯನ್ನು (Indo-European Architecture) ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಗೋವಾದಲ್ಲಿ 'ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಆಫ್ ಬಾಮ್ ಜೀಸಸ್' (Basilica of Bom Jesus) ನಂತಹ ಭವ್ಯ ಚರ್ಚ್‌ಗಳನ್ನು ಐಬೇರಿಯನ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕೋಟೆಗಳು ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.
• ಮುದ್ರಣಾಲಯ (Printing Press): 1556 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮುದ್ರಣಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ಝೀಗನ್‌ಬಾಲ್ಗ್ (Ziegenbalg) ಎಂಬ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಮಿಷನರಿ ತರಂಗಂಬಾಡಿಯಲ್ಲಿ (Tranquebar) ತಮಿಳು ಮುದ್ರಣಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
• ಹೊಸ ಬೆಳೆಗಳು: ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ತಂಬಾಕು (Tobacco), ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಗೋಡಂಬಿ, ಪಪ್ಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.

ಕರ್ನಾಟಕದ ನಂಟು

KPSC ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿಯ (Coastal Karnataka) ಸಂಪರ್ಕ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
* ವಿಜಯನಗರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ: ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಭಟ್ಕಳ (Bhatkal) ಮತ್ತು ಹೊನ್ನಾವರದಲ್ಲಿ (Honnavar) ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ತಂದು ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
* ಕೆಳದಿ ನಾಯಕರು (Keladi Nayakas): ಕರಾವಳಿಯ ಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಮಂಗಳೂರು (Mangalore), ಬಸ್ರೂರು (Kundapura) ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಪುರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಕೆಳದಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೊರೆ ಶಿವಪ್ಪ ನಾಯಕನು (Shivappa Nayaka) 1653-54 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರಿ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ, ಮಂಗಳೂರು, ಕುಂದಾಪುರ ಮುಂತಾದ ಕರಾವಳಿ ಕೋಟೆಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಓಡಿಸಿದನು. ಇದು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ದೊರೆಯೊಬ್ಬ ಸಾಧಿಸಿದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಜಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
* ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಡಚ್ಚರು: ಬ್ರಿಟಿಷರು 1638 ರಲ್ಲಿ ಕಾರವಾರದಲ್ಲಿ (Karwar) ಮೆಣಸು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಡಚ್ಚರು ಬಸ್ರೂರು ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ಭಾರತಕ್ಕೆ ಜಲಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ ನಾವಿಕ ವಾಸ್ಕೋ ಡ ಗಾಮ (1498).
• ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಬಂದವರು ಮತ್ತು ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದವರು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು (1961 ರಲ್ಲಿ ಗೋವಾ ವಿಮೋಚನೆ).
• ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಸ್ಥಾಪಕ ಅಲ್ಫಾನ್ಸೋ ಡಿ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್.
• ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮೊದಲ ಕಾಯಂ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ ಸೂರತ್ (1613).
• ಫ್ರೆಂಚರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಪಾಂಡಿಚೇರಿಯಾಗಿತ್ತು (Pondicherry).
• ವಾಂಡಿವಾಶ್ ಕದನ (1760) ಫ್ರೆಂಚರ ರಾಜಕೀಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿತು.
• 'ನೀಲಿ ನೀರಿನ ನೀತಿ'ಯನ್ನು (Blue Water Policy) ಜಾರಿಗೆ ತಂದವನು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಡಿ ಅಲ್ಮೇಡಾ.
• ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಗೆ ಸನ್ನದು ನೀಡಿದ ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್-I.
• ಪೋರ್ಚುಗೀಸರನ್ನು ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಓಡಿಸಿದ ಕೆಳದಿ ರಾಜ ಶಿವಪ್ಪ ನಾಯಕ.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಾಲಯವನ್ನು (Printing Press) ಮೊದಲು ಪರಿಚಯಿಸಿದವರು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು.
• ಫೋರ್ಟ್ ವಿಲಿಯಂ (Fort William) ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿದೆ, ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕೋಟೆ (Fort St. George) ಮದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.
• 1717 ರಲ್ಲಿ ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಫರೂಕ್ ಸಿಯಾರ್ (Farrukhsiyar) ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರದ 'ಮ್ಯಾಗ್ನಾ ಕಾರ್ಟಾ' (Magna Carta) ಫರ್ಮಾನ್ ನೀಡಿದನು.

ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQ)

1. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿಯಿಂದ ಗೋವಾಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದ ಗವರ್ನರ್ ಯಾರು?
   A) ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಡಿ ಅಲ್ಮೇಡಾ
   B) ಅಲ್ಫಾನ್ಸೋ ಡಿ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್
   C) ನಿನೊ ಡ ಕುನ್ಹಾ
   D) ವಾಸ್ಕೋ ಡ ಗಾಮ
   ಉತ್ತರ: (C) ನಿನೊ ಡ ಕುನ್ಹಾ 1530 ರಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಗೋವಾಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದನು.

2. ವಾಂಡಿವಾಶ್ ಕದನ (Battle of Wandiwash) ನಡೆದ ವರ್ಷ ಯಾವುದು?
   A) 1757
   B) 1760
   C) 1764
   D) 1746
   ಉತ್ತರ: (B) 1760 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಕದನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಫ್ರೆಂಚರನ್ನು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿದರು.

3. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಂಪನಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು?
   A) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ
   B) ಡಚ್ ವಿ.ಒ.ಸಿ (VOC)
   C) ಫ್ರೆಂಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ
   D) ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಕಂಪನಿ
   ಉತ್ತರ: (C) ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಂಪನಿಯು ಸರ್ಕಾರದ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣ ತ್ವರಿತ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು.

4. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಕುಂದಾಪುರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕರ್ನಾಟಕದ ದೊರೆ ಯಾರು?
   A) ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ
   B) ಹೈದರ್ ಅಲಿ
   C) ಕೆಳದಿ ಶಿವಪ್ಪ ನಾಯಕ
   D) ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್
   ಉತ್ತರ: (C) ಕೆಳದಿ ಶಿವಪ್ಪ ನಾಯಕನು 1653-54 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರನ್ನು ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದನು.

5. 'ಕಾರ್ಟಾಜ್' (Cartaz) ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದವರು ಯಾರು?
   A) ಬ್ರಿಟಿಷರು
   B) ಡಚ್ಚರು
   C) ಫ್ರೆಂಚರು
   D) ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು
   ಉತ್ತರ: (D) ಕಾರ್ಟಾಜ್ ಎಂಬುದು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಡ್ಡಾಯ ಪರವಾನಗಿಯಾಗಿತ್ತು.

ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವಲೋಕನ