ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು
Get free daily current affairs and job alerts on Telegram
Join Free
ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು (DPSP) ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು
ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಹತ್ವ: "ಯಾವ ವಿಧಿ ಯಾವ ತತ್ವ", "ಸ್ವರಣ್ ಸಿಂಗ್ ಸಮಿತಿ–42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ–ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 10→11" — ಈ ಜೋಡಣೆಗಳು KPSC ಸ್ಥಿರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು. ಹಕ್ಕು vs ತತ್ವ ಹೋಲಿಕೆಯ ಹೇಳಿಕೆ-ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೂ ಖಾಯಂ.
1. ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು (ಭಾಗ IV, ವಿಧಿ 36–51)
- ಮೂಲ: ಐರ್ಲೆಂಡ್ (ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸ್ಪೇನ್ನಿಂದ ಪಡೆದದ್ದು); ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗದು (non-justiciable) — ಆದರೆ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ "ಮೂಲಭೂತ" (ವಿಧಿ 37).
- ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಬಣ್ಣನೆ : ಸಂವಿಧಾನದ "ನವೀನ ಲಕ್ಷಣ (novel feature)"; ಗ್ರಾನ್ವಿಲ್ ಆಸ್ಟಿನ್: ಹಕ್ಕುಗಳು+ತತ್ವಗಳು = "ಸಂವಿಧಾನದ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿ (Conscience of the Constitution)" — ಎರಡೂ ಉಲ್ಲೇಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಬಂದಿವೆ.
ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಿಗಳ ಕೋಷ್ಟಕ (ಖಚಿತ ಪ್ರಶ್ನೆ)
| ವಿಧಿ | ತತ್ವ |
|---|---|
| 39 | ಸಮಾನ ಜೀವನೋಪಾಯ, ಸಂಪತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ತಡೆ, ಸಮಾನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ವೇತನ |
| 39A | ಉಚಿತ ಕಾನೂನು ನೆರವು (42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಸೇರ್ಪಡೆ) |
| 40 | ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ಗಳ ಸಂಘಟನೆ (ಗಾಂಧೀವಾದಿ ತತ್ವ — 73ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಬೀಜ) |
| 44 | ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ (UCC) — ಪ್ರಚಲಿತ ಜೋಡಿ ಖಚಿತ |
| 45 | 6 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆ-ಶಿಕ್ಷಣ (86ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ನಂತರದ ರೂಪ) |
| 46 | SC/ST-ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಹಿತ |
| 47 | ಪೌಷ್ಟಿಕತೆ-ಆರೋಗ್ಯ; ಮಾದಕ ಪಾನೀಯ ನಿಷೇಧ ಪ್ರಯತ್ನ |
| 48 | ಕೃಷಿ-ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ; ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧ ಉಲ್ಲೇಖ |
| 48A | ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆ (42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಸೇರ್ಪಡೆ) |
| 50 | ನ್ಯಾಯಾಂಗ-ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ |
| 51 | ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ |
- ವರ್ಗೀಕರಣ (ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿ): ಸಮಾಜವಾದಿ (39, 41, 42, 43), ಗಾಂಧೀವಾದಿ (40, 43, 46, 47, 48), ಉದಾರವಾದಿ (44, 45, 50, 51) — "ವಿಧಿ 40 ಯಾವ ವರ್ಗ?" ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೆ.
- ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ ತೀರ್ಪು (1980): ಹಕ್ಕುಗಳು–ತತ್ವಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ರಚನೆಯ ಭಾಗ — ( ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಗಿರಣಿ — ಕರ್ನಾಟಕ ಜೋಡಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಾಧ್ಯ!).
2. ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು (ಭಾಗ IV-A, ವಿಧಿ 51A)
- ಮೂಲ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಸ್ವರಣ್ ಸಿಂಗ್ ಸಮಿತಿ ಶಿಫಾರಸಿನಂತೆ 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (1976) ಮೂಲಕ 10 ಕರ್ತವ್ಯ ಸೇರ್ಪಡೆ; 86ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (2002) 11ನೇ ಕರ್ತವ್ಯ ಸೇರಿಸಿತು — (6–14 ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣಾವಕಾಶ ಒದಗಿಸುವ ಪೋಷಕರ ಕರ್ತವ್ಯ). "10→11, ಯಾವ ತಿದ್ದುಪಡಿ, ಯಾವ ಸಮಿತಿ" — ಮೂರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನೆನಪಿಡಿ; ಇದು ಅತಿ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಪ್ರಶ್ನೆ.
- ಮೂಲ: ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯಾ | ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗದು | ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ (ವಿದೇಶಿಯರಿಗಲ್ಲ) — ಹೇಳಿಕೆ-ಪ್ರಶ್ನೆ ಅಂಶ.
- ಪ್ರಮುಖ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಮಾದರಿ: ಸಂವಿಧಾನ-ಧ್ವಜ-ಗೀತೆ ಗೌರವ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಆದರ್ಶ ಪಾಲನೆ, ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ-ಸಮಗ್ರತೆ ರಕ್ಷಣೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸುವಿಕೆ, ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿ ರಕ್ಷಣೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪರಂಪರೆ ರಕ್ಷಣೆ.
3. ಹಕ್ಕುಗಳು vs ತತ್ವಗಳು (ಹೋಲಿಕೆ — ಹೇಳಿಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮೂಲ)
| ಅಂಶ | ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು | ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು |
|---|---|---|
| ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಜಾರಿ | ಹೌದು | ಇಲ್ಲ |
| ಸ್ವರೂಪ | ನಕಾರಾತ್ಮಕ (ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧ) | ಸಕಾರಾತ್ಮಕ (ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶನ) |
| ಗುರಿ | ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ | ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ / ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ |
| ಮೂಲ ದೇಶ | ಅಮೆರಿಕ | ಐರ್ಲೆಂಡ್ |
4. ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (KPSC ಮಾದರಿ)
1. ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ (UCC) ಯಾವ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿದೆ?
(ಎ) ವಿಧಿ 40
(ಬಿ) ವಿಧಿ 44
(ಸಿ) ವಿಧಿ 48
(ಡಿ) ವಿಧಿ 51
(ಬಿ) ವಿಧಿ 44
(ಸಿ) ವಿಧಿ 48
(ಡಿ) ವಿಧಿ 51
ಉತ್ತರ: (ಬಿ)
2. ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಸಮಿತಿ:
(ಎ) ಸರ್ಕಾರಿಯಾ ಸಮಿತಿ
(ಬಿ) ಸ್ವರಣ್ ಸಿಂಗ್ ಸಮಿತಿ
(ಸಿ) ಪುಂಛಿ ಆಯೋಗ
(ಡಿ) ಬಲವಂತರಾಯ್ ಮೆಹತಾ ಸಮಿತಿ
(ಬಿ) ಸ್ವರಣ್ ಸಿಂಗ್ ಸಮಿತಿ
(ಸಿ) ಪುಂಛಿ ಆಯೋಗ
(ಡಿ) ಬಲವಂತರಾಯ್ ಮೆಹತಾ ಸಮಿತಿ
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) — 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (1976), 10 ಕರ್ತವ್ಯ.
3. 11ನೇ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯ ಸೇರಿಸಿದ ತಿದ್ದುಪಡಿ:
(ಎ) 42ನೇ
(ಬಿ) 44ನೇ
(ಸಿ) 73ನೇ
(ಡಿ) 86ನೇ
(ಬಿ) 44ನೇ
(ಸಿ) 73ನೇ
(ಡಿ) 86ನೇ
ಉತ್ತರ: (ಡಿ) — 2002; ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣಾವಕಾಶ ಒದಗಿಸುವ ಪೋಷಕರ ಕರ್ತವ್ಯ.
4. ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಸಂಘಟನೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವ ಇರುವ ವಿಧಿ:
(ಎ) ವಿಧಿ 39
(ಬಿ) ವಿಧಿ 40
(ಸಿ) ವಿಧಿ 43
(ಡಿ) ವಿಧಿ 46
(ಬಿ) ವಿಧಿ 40
(ಸಿ) ವಿಧಿ 43
(ಡಿ) ವಿಧಿ 46
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) — ಗಾಂಧೀವಾದಿ ತತ್ವ; 73ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ತಾತ್ವಿಕ ಮೂಲ.
5. 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು:
(ಎ) 39A ಮತ್ತು 48A
(ಬಿ) 44 ಮತ್ತು 45
(ಸಿ) 40 ಮತ್ತು 46
(ಡಿ) 50 ಮತ್ತು 51
(ಬಿ) 44 ಮತ್ತು 45
(ಸಿ) 40 ಮತ್ತು 46
(ಡಿ) 50 ಮತ್ತು 51
ಉತ್ತರ: (ಎ) — ಉಚಿತ ಕಾನೂನು ನೆರವು + ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆ (ಜೊತೆಗೆ 43A ಕಾರ್ಮಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ).
6. "ಸಂವಿಧಾನದ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿ" ಎಂದು ಹಕ್ಕು-ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರು:
(ಎ) ಅಂಬೇಡ್ಕರ್
(ಬಿ) ಗ್ರಾನ್ವಿಲ್ ಆಸ್ಟಿನ್
(ಸಿ) ಕೆ.ಸಿ. ವೀರ್
(ಡಿ) ಐವರ್ ಜೆನ್ನಿಂಗ್ಸ್
(ಬಿ) ಗ್ರಾನ್ವಿಲ್ ಆಸ್ಟಿನ್
(ಸಿ) ಕೆ.ಸಿ. ವೀರ್
(ಡಿ) ಐವರ್ ಜೆನ್ನಿಂಗ್ಸ್
ಉತ್ತರ: (ಬಿ)
7. ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣ (1980) ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಿರಣಿ ಇದ್ದ ನಗರ:
(ಎ) ಮುಂಬೈ
(ಬಿ) ಅಹಮದಾಬಾದ್
(ಸಿ) ಬೆಂಗಳೂರು
(ಡಿ) ಕಾನ್ಪುರ
(ಬಿ) ಅಹಮದಾಬಾದ್
(ಸಿ) ಬೆಂಗಳೂರು
(ಡಿ) ಕಾನ್ಪುರ
ಉತ್ತರ: (ಸಿ) — ಹಕ್ಕು-ತತ್ವ ಸಮತೋಲನ = ಮೂಲ ರಚನೆ ಎಂಬ ತೀರ್ಪು; ಕರ್ನಾಟಕ ಜೋಡಿ.
8. ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಹೇಳಿಕೆ:
1. ಇವು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ.
2. ಇವು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
(ಎ) 1 ಮಾತ್ರ
(ಬಿ) 2 ಮಾತ್ರ
(ಸಿ) ಎರಡೂ ಸರಿ
(ಡಿ) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು
2. ಇವು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
(ಎ) 1 ಮಾತ್ರ
(ಬಿ) 2 ಮಾತ್ರ
(ಸಿ) ಎರಡೂ ಸರಿ
(ಡಿ) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) — ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ.
ಆಕರಗಳು: M. Laxmikanth, NCERT, ಸಂವಿಧಾನದ ಅಧಿಕೃತ ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿ
** ಪರಿಶೀಲನೆ ಅಗತ್ಯ:** DPSP ವರ್ಗೀಕರಣದ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ರೂಪ, 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಸೇರಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ತತ್ವಗಳ ಪಟ್ಟಿ (39A, 43A, 48A), ಐರ್ಲೆಂಡ್-ಸ್ಪೇನ್ ಮೂಲ ಉಲ್ಲೇಖ, ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ ವಿವರ, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಬಣ್ಣನೆಯ ನಿಖರ ಪದ.