ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು — 74ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ

Topiqos – KPSC/UPSC ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಧ್ಯಯನ ಟಿಪ್ಪಣಿ

ಪೀಠಿಕೆ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ (Democratic Decentralisation) ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ 1992ರ 74ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯು ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ (Urban Local Bodies - ULBs) ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರೀಕರಣದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು, ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮತ್ತು ತಳಮಟ್ಟದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ.

ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ (KPSC) ಮತ್ತು ಕೆಎಎಸ್ (KAS) ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ರಚನೆ, 12ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯಲ್ಲಿರುವ 18 ಕಾರ್ಯಗಳು, ಬಿಬಿಎಂಪಿ (BBMP) ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಪೌರಸಭೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆಗಳ ಕುರಿತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರಾಡಳಿತದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿಗಳಂತಹ ನವೀನ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಯರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪರೀಕ್ಷಾ ತಯಾರಿಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು

74ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1992

ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಹೊಸ 'ಭಾಗ IX-A' (Part IX-A) ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಇದು ವಿಧಿ 243-P ಯಿಂದ 243-ZG ವರೆಗಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಹೊಸ '12ನೇ ಅನುಸೂಚಿ' (12th Schedule) ಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ 18 ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಜೂನ್ 1, 1993 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.

ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಧಗಳು

ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 243Q ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ರೀತಿಯ ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕು:
1. ನಗರ ಪಂಚಾಯತ್ (Nagar Panchayat): ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ನಗರ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ (Transitional area) ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ.
2. ಪುರಸಭೆ / ನಗರಸಭೆ (Municipal Council): ಸಣ್ಣ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ (Smaller urban area).
3. ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ (Municipal Corporation): ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ (Larger urban area).

ವಾರ್ಡ್ ಸಮಿತಿಗಳು (Ward Committees)

ವಿಧಿ 243S ಪ್ರಕಾರ, ಮೂರು ಲಕ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪುರಸಭೆ/ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ 'ವಾರ್ಡ್ ಸಮಿತಿ'ಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ನಾಗರಿಕರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳ ಕೋಷ್ಟಕ

74ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಿಗಳು (Articles 243P - 243ZG):

ವಿವರವಾದ ಅಧ್ಯಯನ

ಬಿಬಿಎಂಪಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ (ಚಿತ್ರ: Wikimedia Commons)

12ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯ 18 ಕಾರ್ಯಗಳು (12th Schedule - 18 Functions)

ವಿಧಿ 243W ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 18 ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು:
1. ನಗರ ಯೋಜನೆ (Urban planning including town planning).
2. ಭೂಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ನಿಯಂತ್ರಣ.
3. ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ.
4. ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇತುವೆಗಳು.
5. ಗೃಹ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ನೀರು ಸರಬರಾಜು.
6. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ, ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಘನತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ (Solid waste management).
7. ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಸೇವೆಗಳು.
8. ನಗರ ಅರಣ್ಯೀಕರಣ, ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆ.
9. ಸಮಾಜದ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳ ಹಿತರಕ್ಷಣೆ (ವಿಕಲಚೇತನರು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯರು ಸೇರಿ).
10. ಕೊಳಚೆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸುಧಾರಣೆ (Slum improvement).
11. ನಗರ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ.
12. ಉದ್ಯಾನವನಗಳು, ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳ ಒದಗಿಸುವಿಕೆ.
13. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಂಶಗಳ ಉತ್ತೇಜನ.
14. ಸ್ಮಶಾನಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಚಿತಾಗಾರಗಳು.
15. ದನಗಳ ದೊಡ್ಡಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಕ್ರೌರ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ.
16. ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣ ನೋಂದಣಿ (Vital statistics).
17. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೌಕರ್ಯಗಳು (ಬೀದಿ ದೀಪ, ವಾಹನ ನಿಲ್ದಾಣ, ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ).
18. ಕಸಾಯಿಖಾನೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ.

ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗ

• ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ (ವಿಧಿ 243ZA): ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ರಾಜ್ಯ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗ (ವಿಧಿ 243Y): ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪುರಸಭೆಗಳ ನಡುವೆ ತೆರಿಗೆಗಳ ಹಂಚಿಕೆ, ಪುರಸಭೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಅನುದಾನ (Grants-in-aid) ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲು ಪ್ರತಿ 5 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮೀಸಲಾತಿ ಮತ್ತು ಅವಧಿ

• ಮೀಸಲಾತಿ (243T): ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ (SC) ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ (ST) ಅವರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮೀಸಲಾತಿ. ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 1/3 ರಷ್ಟು (ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 50%) ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ.
• ಅವಧಿ (243U): ಪುರಸಭೆಗಳ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ 5 ವರ್ಷಗಳು. ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡರೆ 6 ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಹೊಸ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಯಬೇಕು.

ಮೇಯರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Mayor System)

ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು 'ಮೇಯರ್' (ಮಹಾಪೌರ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರನ್ನು ಪಾಲಿಕೆಯ ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರು (Corporators) ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಐಎಎಸ್ (IAS) ಶ್ರೇಣಿಯ 'ಆಯುಕ್ತರು' (Municipal Commissioner) ಇರುತ್ತಾರೆ. ಮೇಯರ್ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 5 ವರ್ಷ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ 1 ವರ್ಷ).

ನಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳು

• ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟೀಸ್ ಮಿಷನ್ (Smart Cities Mission): 2015ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭ. ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಸುಸ್ಥಿರ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು 'ಸ್ಮಾರ್ಟ್' ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿ. ಕರ್ನಾಟಕದ 7 ನಗರಗಳು (ಬೆಳಗಾವಿ, ದಾವಣಗೆರೆ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ, ಮಂಗಳೂರು, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ತುಮಕೂರು, ಬೆಂಗಳೂರು) ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
• ಅಮೃತ್ ಯೋಜನೆ (AMRUT): Atal Mission for Rejuvenation and Urban Transformation. ನೀರು ಸರಬರಾಜು, ಒಳಚರಂಡಿ, ನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಸ್ಥಳಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ನಗರಾಡಳಿತದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (Problems of Urban Governance)

1. ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊರತೆ: ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಆದಾಯದ ಮೂಲಗಳು ಕಡಿಮೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುದಾನದ ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾದ ಅವಲಂಬನೆ.
2. ಅಧಿಕಾರದ ಅತಿಕ್ರಮಣ (Overlapping Jurisdictions): BDA, BWSSB ನಂತಹ ಪ್ಯಾರಾಸ್ಟೇಟಲ್ (Parastatal) ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಕಾರ್ಯಗಳ ಅತಿಕ್ರಮಣ.
3. ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಕೊರತೆ: ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅತಿಯಾದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ.
4. ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ನಗರೀಕರಣ: ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ಫೋಟಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕೊರತೆ.

ಭಾರತ / ಕರ್ನಾಟಕದ ದೃಷ್ಟಿ

ವಿಧಾನಸೌಧ (ಚಿತ್ರ: Wikimedia Commons)

• ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪೌರಸಭೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆಗಳು: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನಗರಾಡಳಿತವು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಪೌರಸಭೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1964' (Karnataka Municipalities Act, 1964) ಮತ್ತು 'ಕರ್ನಾಟಕ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1976' (Karnataka Municipal Corporations Act, 1976) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಬಿಬಿಎಂಪಿ (BBMP): ಬೃಹತ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯು ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ 'ಬಿಬಿಎಂಪಿ ಕಾಯ್ದೆ, 2020' (BBMP Act, 2020) ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಇದು ವಲಯ ಸಮಿತಿಗಳ (Zonal Committees) ರಚನೆ ಮತ್ತು ಮೇಯರ್ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯನ್ನು 30 ತಿಂಗಳಿಗೆ (2.5 ವರ್ಷ) ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ: ಕರ್ನಾಟಕವು ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶೇಕಡಾ 50ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.
• ಪೌರಾಡಳಿತ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ (DMA): ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ (ಬಿಬಿಎಂಪಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಪೌರಾಡಳಿತ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಲಾರ್ಡ್ ರಿಪನ್ (Lord Ripon) ಅವರನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ (1882ರ ನಿರ್ಣಯ).
• ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ (Municipal Corporation) ಮದ್ರಾಸ್ ನಲ್ಲಿ 1687 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.
• 74ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯು ಜೂನ್ 1, 1993 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
• ನಗರ ಪಾಲಿಕೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸು 21 ವರ್ಷಗಳು.
• 12ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯು ಒಟ್ಟು 18 ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಜಿಲ್ಲಾ ಯೋಜನಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು (District Planning Committee) ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 243ZD ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮಹಾನಗರ ಯೋಜನಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು (Metropolitan Planning Committee) ವಿಧಿ 243ZE ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಗಳ ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ಉಪಮೇಯರ್ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು (ಹಿಂದಿನ ನಿಯಮದಂತೆ).
• ಕ್ಯಾಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ ಬೋರ್ಡ್ (Cantonment Board) ಗಳು ಕೇಂದ್ರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.
• ಟೌನ್ ಏರಿಯಾ ಕಮಿಟಿ (Town Area Committee) ಮತ್ತು ನೋಟಿಫೈಡ್ ಏರಿಯಾ ಕಮಿಟಿ (Notified Area Committee) ಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ 'ಬಿಬಿಎಂಪಿ ಕಾಯ್ದೆ'ಯನ್ನು 2020 ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.
• ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 11 ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಗಳಿವೆ (ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ).

ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQ)

1. 74ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಯಾವ ಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು?
   A) ಭಾಗ IX
   B) ಭಾಗ IX-A
   C) ಭಾಗ IX-B
   D) ಭಾಗ X
   ಉತ್ತರ: (B) (ವಿವರಣೆ: 73ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಭಾಗ IX ಅನ್ನು ಮತ್ತು 74ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಭಾಗ IX-A ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.)

2. ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವ 12ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ವಿಷಯಗಳಿವೆ?
   A) 29
   B) 18
   C) 22
   D) 15
   ಉತ್ತರ: (B) (ವಿವರಣೆ: 11ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ 29 ವಿಷಯಗಳಿದ್ದರೆ, 12ನೇ ಅನುಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ 18 ವಿಷಯಗಳಿವೆ.)

3. ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 243S ಪ್ರಕಾರ, ವಾರ್ಡ್ ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ನಗರದ ಕನಿಷ್ಠ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟಿರಬೇಕು?
   A) 1 ಲಕ್ಷ
   B) 2 ಲಕ್ಷ
   C) 3 ಲಕ್ಷ
   D) 5 ಲಕ್ಷ
   ಉತ್ತರ: (C) (ವಿವರಣೆ: 3 ಲಕ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇರುವ ಪುರಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಡ್ ಸಮಿತಿ ಕಡ್ಡಾಯ.)

4. ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ (Municipal Corporation) ಎಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು?
   A) ಕಲ್ಕತ್ತಾ
   B) ಬಾಂಬೆ
   C) ಮದ್ರಾಸ್
   D) ದೆಹಲಿ
   ಉತ್ತರ: (C) (ವಿವರಣೆ: 1687ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ (ಚೆನ್ನೈ) ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮೊದಲ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.)

5. ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಯಾರು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ?
   A) ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ
   B) ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ
   C) ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ
   D) ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ
   ಉತ್ತರ: (B) (ವಿವರಣೆ: ವಿಧಿ 243ZA ಪ್ರಕಾರ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ.)

ತ್ವರಿತ ಪುನರಾವಲೋಕನ