ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಂಗ (ವಿಧಿ 52–78)

ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಹತ್ವ: "ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಚುನಾವಣಾ ಮತದಾರರು ಯಾರು", "ಕ್ಷಮಾದಾನ 72 vs 161", "ಮಹಾಭಿಯೋಗ ವಿಧಿ 61", "ವೀಟೊ ವಿಧಗಳು" — ಈ ನಾಲ್ಕು KPSC ಸ್ಥಿರ ಪ್ರಶ್ನಾ ಮಾದರಿಗಳು. ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ-ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪ್ರಚಲಿತ ಜೋಡಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಖಚಿತ.

1. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ — ಮೂಲ ಅಂಶಗಳು

• ವಿಧಿ 52: ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಇರತಕ್ಕದ್ದು | ವಿಧಿ 53: ಕೇಂದ್ರದ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಲ್ಲಿ.
• ಅರ್ಹತೆ: ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ, 35 ವರ್ಷ ಪೂರ್ಣ, ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯನಾಗುವ ಅರ್ಹತೆ, ಲಾಭದಾಯಕ ಹುದ್ದೆ ಇರಬಾರದು.
• ಅವಧಿ: 5 ವರ್ಷ; ಮರು ಆಯ್ಕೆಗೆ ಮಿತಿ ಇಲ್ಲ — ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಮಾತ್ರ ಎರಡು ಬಾರಿ ಆಯ್ಕೆ (ಖಚಿತ ಪ್ರಶ್ನೆ).

2. ಚುನಾವಣೆ (ವಿಧಿ 54–55) — ಅತಿ ಮುಖ್ಯ

• ಮತದಾರ ಗಣ (Electoral College): (1) ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳ ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರು + (2) ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳ ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರು + (3) ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಪುದುಚೇರಿ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳ ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರು ( 70ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ, 1992).
• ಭಾಗವಹಿಸದವರು: ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರು — "ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರು ಮತ ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ" ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಹೇಳಿಕೆ KPSC ನೆಚ್ಚಿನ ಟ್ರಿಕ್ (ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪರಿಷತ್ ಇರುವುದರಿಂದ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಸ್ತುತ!).
• ವಿಧಾನ: ಏಕ ವರ್ಗಾವಣೀಯ ಮತದ ಅನುಪಾತೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ, ರಹಸ್ಯ ಮತದಾನ.
• ಮಹಾಭಿಯೋಗ (ವಿಧಿ 61): ಏಕೈಕ ಆಧಾರ "ಸಂವಿಧಾನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ"; ಎರಡೂ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸದಸ್ಯಬಲದ 2/3 ಬಹುಮತ; ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸದಸ್ಯರೂ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು (ಚುನಾವಣೆ vs ಮಹಾಭಿಯೋಗ ವ್ಯತ್ಯಾಸ — ಟ್ರಿಕ್); ಇದುವರೆಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗಿಲ್ಲ.

3. ಪ್ರಮುಖ ಅಧಿಕಾರಗಳು

• ಕ್ಷಮಾದಾನ (ವಿಧಿ 72): ಕ್ಷಮೆ (Pardon), ವಿರಾಮ (Reprieve), ಮುಲ್ತವಿ (Respite), ಶಿಕ್ಷೆ ಇಳಿಕೆ (Remission), ಪರಿವರ್ತನೆ (Commutation) — ಮರಣದಂಡನೆ ಕ್ಷಮಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸೇನಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಕ್ಷಮಾದಾನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗೆ ಮಾತ್ರ (ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ವಿಧಿ 161ರಲ್ಲಿ ಇವೆರಡೂ ಇಲ್ಲ — 72 vs 161 ಹೋಲಿಕೆ ಖಚಿತ ಪ್ರಶ್ನೆ).
• ವೀಟೊ: ಸಂಪೂರ್ಣ (Absolute), ಪಾಕೆಟ್ ವೀಟೊ (ಜೈಲ್ ಸಿಂಗ್ — 1986ರ ಅಂಚೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ — ಏಕೈಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉದಾಹರಣೆ), ತಡೆಹಿಡಿತ (Suspensive — ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವಿಕೆ; ಹಣಕಾಸು ಮಸೂದೆಗೆ ಈ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ; ಮರುಕಳುಹಿಸಿದರೆ ಸಹಿ ಕಡ್ಡಾಯ).
• ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆ (ವಿಧಿ 123): ಸಂಸತ್ ಅಧಿವೇಶನ ಇಲ್ಲದಾಗ; ಅಧಿವೇಶನ ಪುನಾರಂಭದಿಂದ 6 ವಾರದೊಳಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ಅಗತ್ಯ.
• ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ: ರಾಜ್ಯಸಭೆಗೆ 12; ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಆಂಗ್ಲೋ-ಇಂಡಿಯನ್ 2 ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ 104ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (2019)ರಿಂದ ರದ್ದು — ಹಳೆ ಪುಸ್ತಕ-ಹೊಸ ನಿಯಮ ಟ್ರಿಕ್.
• ತುರ್ತು ಅಧಿಕಾರ: ವಿಧಿ 352 (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ), 356 (ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಳ್ವಿಕೆ), 360 (ಹಣಕಾಸು — ಇದುವರೆಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗಿಲ್ಲ) — ಜೋಡಣೆ ಕಂಠಪಾಠ.

4. ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ (ವಿಧಿ 63–71)

• ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಪದನಿಮಿತ್ತ ಸಭಾಪತಿ — ಅಮೆರಿಕ ಮಾದರಿ ಎರವಲು.
• ಚುನಾವಣೆ: ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರು (ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತರೂ ಸೇರಿ); ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನಸಭೆಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ — ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ vs ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮತದಾರಗಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸ = ಅತಿ ನೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ.
• ಅರ್ಹತೆ: 35 ವರ್ಷ; ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯನಾಗುವ ಅರ್ಹತೆ (ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗೆ ಲೋಕಸಭೆ — ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆ).
• ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಹುದ್ದೆ ಖಾಲಿ: ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಗರಿಷ್ಠ 6 ತಿಂಗಳು ಹಂಗಾಮಿ; ಒಳಗೆ ಹೊಸ ಚುನಾವಣೆ ಕಡ್ಡಾಯ.

5. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ (ವಿಧಿ 74–75, 78)

• ವಿಧಿ 74: ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಸಲಹೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗೆ ಬದ್ಧ (42/44ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ; ಒಮ್ಮೆ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ ಕೇಳಬಹುದು).
• 91ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (2003): ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ಗಾತ್ರ ≤ ಲೋಕಸಭಾ ಬಲದ 15% — ಖಚಿತ ಪ್ರಶ್ನೆ (ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಧಾನಸಭಾ ಬಲದ 15%, ಕನಿಷ್ಠ 12).
• ಸದಸ್ಯನಲ್ಲದ ಮಂತ್ರಿ: 6 ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಸದನ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಕಡ್ಡಾಯ.
• ಸಾಮೂಹಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಲೋಕಸಭೆಗೆ (ವಿಧಿ 75(3)); ವಿಧಿ 78: ಪ್ರಧಾನಿ-ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮಾಹಿತಿ ಕರ್ತವ್ಯ.
• ಕರ್ನಾಟಕ ಜೋಡಿ (ಖಚಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು): ಎಚ್.ಡಿ. ದೇವೇಗೌಡ — ಪ್ರಧಾನಿಯಾದ ಏಕೈಕ ಕನ್ನಡಿಗ (1996–97, ಹರದನಹಳ್ಳಿ, ಹಾಸನ); ಬಿ.ಡಿ. ಜತ್ತಿ — ಹಂಗಾಮಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ಕನ್ನಡಿಗ (1977, ಫಕ್ರುದ್ದೀನ್ ಅಲಿ ಅಹ್ಮದ್ ನಿಧನಾ ನಂತರ; ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾಗಿದ್ದವರು ); ನೀಲಂ ಸಂಜೀವ ರೆಡ್ಡಿ — ಅವಿರೋಧ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ (1977).

6. ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (KPSC ಮಾದರಿ)

ಆಕರಗಳು: M. Laxmikanth, ಸಂವಿಧಾನದ ಅಧಿಕೃತ ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿ, ECI ದಾಖಲೆಗಳು
** ಪರಿಶೀಲನೆ ಅಗತ್ಯ:** 70ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ವರ್ಷ-ವಿವರ, ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ-ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಹೆಸರುಗಳು (ಪ್ರಕಟಣೆ ವೇಳೆ ನವೀಕರಿಸಿ), ಜತ್ತಿ ವಿವರ, ಕ್ಷಮಾದಾನ ಪದಗಳ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಕನ್ನಡ ರೂಪ.