ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು GST
ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು GST
Topiqos – KPSC/UPSC ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಧ್ಯಯನ ಟಿಪ್ಪಣಿ
1. ತೆರಿಗೆ – ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿಧಗಳು
ತೆರಿಗೆ (Tax) ಎಂದರೆ ಸರ್ಕಾರವು ನಾಗರಿಕರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಕಡ್ಡಾಯ ಪಾವತಿ, ಇದಕ್ಕೆ ನೇರ ಪ್ರತಿಫಲ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಆದಾಯ ಮೂಲ.
ಆಡಂ ಸ್ಮಿತ್ರ 4 ಕ್ಯಾನನ್ಗಳು:
1. ಸಮಾನತೆ (Equity)
2. ನಿಶ್ಚಿತತೆ (Certainty)
3. ಅನುಕೂಲತೆ (Convenience)
4. ಆರ್ಥಿಕತೆ (Economy)
2. ನೇರ vs ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ
| ಅಂಶ | ನೇರ ತೆರಿಗೆ | ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ |
|---|---|---|
| ಭಾರ | ಪಾವತಿಸುವವನದೇ | ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದು |
| ಸ್ವರೂಪ | ಪ್ರಗತಿಶೀಲ (Progressive) | ಪ್ರತಿಗಾಮಿ (Regressive) |
| ಉದಾಹರಣೆ | ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ತೆರಿಗೆ | GST, ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ |
| ಸಂಗ್ರಹ ಸಂಸ್ಥೆ | CBDT | CBIC |
3. ಪ್ರಮುಖ ನೇರ ತೆರಿಗೆಗಳು
| ತೆರಿಗೆ | ವಿವರಣೆ |
|---|---|
| ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ | ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯದ ಮೇಲೆ |
| ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ತೆರಿಗೆ | ಕಂಪನಿಗಳ ಲಾಭದ ಮೇಲೆ |
| ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭ ತೆರಿಗೆ | ಬಂಡವಾಳ ಆಸ್ತಿ ಮಾರಾಟದ ಲಾಭ |
| ಸಂಪತ್ತು ತೆರಿಗೆ | 2015ರಲ್ಲಿ ರದ್ದು |
| ಸಿಕ್ಯುರಿಟೀಸ್ ವಹಿವಾಟು ತೆರಿಗೆ (STT) | ಷೇರು ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೇಲೆ |
ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಸ್ಲ್ಯಾಬ್ಗಳು (ಹೊಸ ಆಡಳಿತ 2024-25)
| ಆದಾಯ ಮಿತಿ | ದರ |
|---|---|
| ₹3 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ | 0% |
| ₹3-7 ಲಕ್ಷ | 5% |
| ₹7-10 ಲಕ್ಷ | 10% |
| ₹10-12 ಲಕ್ಷ | 15% |
| ₹12-15 ಲಕ್ಷ | 20% |
| ₹15 ಲಕ್ಷದ ಮೇಲೆ | 30% |
4. ಪ್ರಮುಖ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳು
GST ಪೂರ್ವ:
- ಎಕ್ಸೈಸ್ ಸುಂಕ
- ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ
- VAT
- CST
- ಆಕ್ಟ್ರೋಯ್
GST ನಂತರ ಇವು ಉಳಿದಿವೆ:
- ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕ
- ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಮದ್ಯದ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆ
5. GST (ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ)
GST ಜಾರಿ: 1 ಜುಲೈ 2017 — "One Nation, One Tax".
ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ: 101ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ, 2016.
ಕಲಂ 246A: GST ರೂಪಿಸಲು ಸಂಸತ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ.
ಕಲಂ 279A: GST ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸ್ಥಾಪನೆ.
GST ವಿಧಗಳು
| ವಿಧ | ವಿವರಣೆ | ಸಂಗ್ರಹಕಾರ |
|---|---|---|
| CGST | ಕೇಂದ್ರ GST | ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ |
| SGST | ರಾಜ್ಯ GST | ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ |
| IGST | ಸಮಗ್ರ GST (ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ) | ಕೇಂದ್ರ, ನಂತರ ವಿಭಜನೆ |
| UTGST | ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ GST | UT ಆಡಳಿತ |
GST ಸ್ಲ್ಯಾಬ್ಗಳು
| ಸ್ಲ್ಯಾಬ್ | ಉದಾಹರಣೆ ಸರಕುಗಳು |
|---|---|
| 0% | ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ, ಹಾಲು, ಶಾಲಾ ಪುಸ್ತಕಗಳು |
| 5% | ಸಕ್ಕರೆ, ಚಹಾ, ಔಷಧಗಳು |
| 12% | ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಪ್ರೊಸೆಸ್ಡ್ ಫುಡ್ |
| 18% | ಸಾಬೂನು, ಟೂಥ್ಪೇಸ್ಟ್, ಬಹುತೇಕ ಸೇವೆಗಳು |
| 28% | ಐಷಾರಾಮಿ ಕಾರುಗಳು, ತಂಬಾಕು |
GST ಸೆಸ್: ಐಷಾರಾಮಿ ಮತ್ತು ದೋಷಪೂರಿತ ಸರಕುಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ.
6. GST ಪರಿಷತ್ತು
ಅಧ್ಯಕ್ಷ: ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು.
| ಸದಸ್ಯರು | ವಿವರಣೆ |
|---|---|
| ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ | ಅಧ್ಯಕ್ಷ |
| ಕೇಂದ್ರ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ (ಆದಾಯ) | ಸದಸ್ಯ |
| ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು | ಸದಸ್ಯರು |
ಮತದಾನ:
- ಕೇಂದ್ರ: ⅓ ತೂಕ
- ರಾಜ್ಯಗಳು: ⅔ ತೂಕ
- ⅗ ಬಹುಮತ ಅಗತ್ಯ
7. GST ಹೊರತಾದ ವಸ್ತುಗಳು
- ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು (ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಡೀಸೆಲ್, ATF, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ)
- ಮಾನವ ಸೇವನೆಗಾಗಿ ಮದ್ಯ
- ವಿದ್ಯುತ್
- ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ ಡ್ಯೂಟಿ
8. GST ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳು
ಪ್ರಯೋಜನಗಳು:
- ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡಿಂಗ್ ತೆರಿಗೆ ಪರಿಣಾಮ ತಪ್ಪಿಸುವಿಕೆ
- ಒಂದೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸೃಷ್ಟಿ
- ತೆರಿಗೆ ಆಧಾರ ವಿಸ್ತರಣೆ
- ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ
ಸವಾಲುಗಳು:
- ಸಂಕೀರ್ಣ ಸ್ಲ್ಯಾಬ್ಗಳು
- ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ
- ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆ
9. ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs) – KPSC ಮಾದರಿ
(ಬಿ) 1 ಜುಲೈ 2017
(ಸಿ) 1 ಜನವರಿ 2018
(ಡಿ) 1 ಆಗಸ್ಟ್ 2017
(ಬಿ) 101ನೇ
(ಸಿ) 102ನೇ
(ಡಿ) 103ನೇ
(ಬಿ) ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು
(ಸಿ) RBI ಗವರ್ನರ್
(ಡಿ) ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ
(ಬಿ) ಔಷಧಿ
(ಸಿ) ಪೆಟ್ರೋಲ್
(ಡಿ) ಕಂಪ್ಯೂಟರ್
(ಬಿ) CBDT
(ಸಿ) GSTN
(ಡಿ) RBI
(ಬಿ) 1/2
(ಸಿ) 2/3
(ಡಿ) 3/4